Ekrigardo pri la Tajgeto

Freneza mondo estas la hodiaŭa. Sed ja same la malnova estis tia, kaj sendube tio estos same la sekvonta. Iel tiel formuladis la bona Kálmán MIKSZÁTH (1), ne estas laŭlitera la citaĵo, nur tiel elmemore mi ungis tien, sed tiajn frenezecojn, kiaj estas hodiaŭe, ankoraŭ li imagus neniam. Ja la granda aŭtoro ne suferi mankon je fantazio. Mi malbone diras, ne estas frenezecoj tiaj. Plie kanajlecoj, demencoj, stultaĵoj, malhumanecoj.

Kaj pleje hipokritoj. El tio estas la pleja. Ĉar la marŝo de la mondo same ĉiam ĉirkaŭ la potenco moviĝis, nur malnovtempe tion ankoraŭ rekte oni ekdiris. Enen la vizaĝon de homo. Se la olgarko aŭ la princo okupis teritorion, li postulis la imposton, la armitan servon, rekonon de la feŭdrajto, sed ĉi tion li faris alude pri forto, kaj ne pri humanismo, pri toleremo, pri homarajtoj, pri alispececo kaj montrade pri ceteraj mensogoj li puŝis sklavecon. Kaj pleje li ne atendas tion, ke ankoraŭ aldone same ili ŝatu lin. Ke ili aplaŭdadetu al li. Ke ili ovaciu lin laŭ liberiganto. Ke la okupinta popolo ankoraŭ same por oficiala festo manifestu la sian sklavecon puŝecon. Por ruĝa litera festo. Ke ili portu florkronojn al monumentoj de siaj okupaduloj.

La abnormaleco kaj la renversita mondo en nia epoko tiel transpenis la povon, ke bone vide ĝi svingiĝis kontraŭatakon. Ĉar jam ĝi farus. Ĝi ekzistas en gajna pozicio. Hodiaŭ ĝi ne kontentiĝas per tio, ke la abnormalon ĝi provu pograde en postenon meti – ĉar ĉu kion alian ni nomus, kiel en postenon meto de abnormalo la en Okcidenta-Eŭropo jam laŭ natura kalkulanta alispececon. laŭ tiu ĉiu estas suntenenda, salutenda kaj aklamenda, kiu deflankiĝas de normaleco –, sed ĝi klopodas likvidi tion, kio el la ordo de kreo ankoraŭ tie ĉi tie oni restas. La progreso en la pasintaj jarcentoj renversigis la ordon de vivo, en la renverson staris la moralan kaj socian valorsistemon kaj nun jam la nudan biologian ekziston ĝi penadas elimini.

La ĉirkaŭa polemiko de abortigo, ne estas novdata en la hungara socio. Same en la pasinta periodo tranĉa opiniodiferenco alformiĝis konekse la aborto, respekive permeso de tiel nomata abortotablojdo. La liberalaj (tenenebro-partiaj) jurdefendantoj kompreneble refoje same jurojn de individuo metas antaŭejon atribue de komuneco, plengrade preteratente tiun simplan fakton, ke en malpliiĝanta loĝantara komuneco mem la aborto, same la likvido de naskiĝendonta embrio estas absurda kaj skandala. Kaj tiam ankoraŭ ni ne esploris etikan projekcion de demando, nur nature laŭ praktikema elemento ni proksimiĝis al tio.

La modernulo, liberala (tenenebro-partiulo) kun moka malestimo parolas pri homo de malnovaj, eksaktualaj aĝoj – kiuj ne havas nek poŝtelefonon nek publikan rajtoprotektanton –, kaj la Tajgeton (2), kiel institucion nature oni kondamnas. Mi pensas pri – onidire – praktiko de spartanoj, kiu hanas tian esencon, ke la miksrasajn, malsanemajn, por netaŭgo pensitajn ĵusnaskitojn ili deĵetadis pri la monto. Nu, pri aŭtentiko de tia legendo ĝis hodiaŭaj tagoj ne ekzistas pruvo. (Laŭopinie mem la spartuloj distribuis, ke ankoraŭ timan famon ili havu.) Tiam pri tio estas nomebla la hodiaŭa kleriĝinta homo, kiu efektive faras tiun, ke la nedezirintan idon antaŭ sia naskiĝo oni murdas. Ne tiun kiu estas vivnekapabla, sed kiun oni ne havas inklinon edukadi. Oni ne havas inklinon okupiĝi pri tio. Same pri sia eksisto oni devas scii. La sian komfortan vivon tio konfuzas. Merita estas cerbumi same pri tio, kaj estas rapide komprenebla, ke se la greka legendo propre estus vera, la hodiaŭa memefektiviga homo estas kun volumentoj pli kruela, kaj tre oni impetas de la normaleco. Nome „politike ĝusta” homo de nia aĝo la postan faras: kiu ne estas vivkapabla – la hondara lingo pri tio havas esprimon: „ne konvena por vivo” –, kiun kun teĥniko, kun maŝinoj, kun kuracistaj fortostreĉoj oni daŭrigas en vivo, kaj kiu laŭ originala intenco de Dio devus naskiĝi, sed tiun en la utero de sia patrino oni murdas.

Antaŭ nelonge en la Hungara Oranĝo nomiĝa liberala (tenenebro-partiulo) gazeto la sekvontan esprimon mi malkovras en fiskribaĵo: „vivdefenduloj”. Ĉi tion tiel ili komprenas, ke la vivdefenduloj estas obskuraj elementoj, kiuj – krome ke verŝajne ili estas same antisemitaj – malaprobas la aborton, kaj ili defendas la vivon. Ĉar tien ni atingas. Vivdefendulo – kiel etikedo. Kiel stigmo. Kiel nigra punkto sur kadrokarto de ies, Kiel kondamnenda kulpo. Kiel peko, ki ni havas lokon en la kleriĝinta Eŭropo.

Apud la rasistan, ekskludeman, memseksemfobian, reakcian, degluiĝan oni alviciĝis pli nova etikedo, kontraŭ kiu devas batali. Kaj kiun kun tio etikedo oni suretikedas, tiu rigardeblas mem.

Ĉu estas miraklo, se la homo jam tien atingas, ke malrapide same la aliajn brulmarkojn komencas ekŝati laŭgrade?

Ádám POZSONYI

El "Magyar Hírlap" tagĵurnalo – 16- a Junio  2012.

(1) Kálmán (Kalomano), MIKSZÁTH (1847-1910: eminenta, fabeloinklina hungara aŭtoro, meditulo, verkisto
(2) Tajgeto: legenda monto en Greko, en Sparto. Laŭ neprubintaj legendoj de ĉi tie oni deĵetis la nevivkapablajn infanojn.

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis kaj komenis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Mia nomo estas: Neniu

Estas ĉi tia freŝa cerbmalsano – mi volas diri pri la evoluinta Okcidento enfluanta nova etoso –, tio havas tian sencon, ke estas malpermesita ne nur esti rasista, ŝovinista, klerikala kaj nacionalista, do por ĉio, kio endanĝerigas disfluabtan, senkadran, senvizaĝan kanajlaromondon de la nuntempo aŭ ĝi estas kontraŭa kun ĝi, sed pli nove jam simple estas malpermesita same konkretan opinion manifesti, Ne, ĉi tio tiel ne estas prononce, de ĝi alveturos. Alvenas. Jam ĝi estas sur nia kolo.

„Tio ĉi plaĉas al mi.” „Ili estis plure.” „Altkreska.” „Febla.” „Kurbapieda.” „Maljuna.” Ĉiu estas malpermesita – nome laŭ la enfluanta kaj progresema-sprita ideologio –, tiu estas karaktera, klare ĉirkaŭfraita, apartigeblanta kaj apartiĝeblanta. Kiu efektive estas mem. kej nem io miksita identeca, kunlavita karaktera, malgrande tia ĉi, malgrande tia, „se ni pli bone enpensas”…

Bona kaj malbona. Malluma kaj luma. Kio laŭ tia ĉi konkreta vidpunkto rigardas sur univeson, tio jam estas reakcia.

Ĉu kien mi havigas ĉi tion? Mi vidas. Unu da proksima konatolo vizitas universitaton. En la univesitata gazeto – kiu kompreneble estas sendependa ligiĝanta, do liberala – en siajn publikitajn artikolojn serie pro tia ligo oni ekkverelas. Alude pro tio ne manifestiĝeblas tioj. „Opinion ĝi komunikas.” Tio ĉi estis la konkreta akuzaĵo. Kiam ŝi rakontis, unue mi tion kredis, ŝi amuziĝas. „Je la prezentado ĝis pleneco pleniĝis la ĉambrego.” Ĉi tio estis la cenzurita frazo, kiel oni diras kiu ekskludas, diferencigas kaj ne estas senpartia. Kaj tion en nia erao ne eblas. Dio apartigis la melhelon de lumo, sed la energioj de malhelo tiun volas, ke tio ĉi disseparigo laŭgrade ĉesu. „Ĉio estas relativa.” „Ĉu kiu decidos tion, ke…” Konataj liberalaj (malhelopartaj) frapfrazoj. Ĉion ni miksu kaj konfuzu kune! La rasojn, la lingvojn, la kulturojn. Same la muzikajn ĝenrojn.

Ni obsercu: en liberalaj (malpeloparta) rondoj ĉiam tiu estas la valora orkestro, kiu ne nur tel simple malmolaroko, sint-popo, aŭ psiĥodelaroko, sed kiu estas „miksa”. Nigra-folka-bruo. Odoraĉa-metalo. Bluso-rapo-hindia. Nenie, en nenio estu konkreta, difinita dividolinio!

Kun mia malnova konatulo mi kunkuras antaŭ nelonge sur la buso, kaj tial ke la koncernulo estas liberala – ni metu niajn manojn sur niajn korojn kaj ni rekonu, en konateca rondo de iu troviĝas kretenoj, ĝi estas pardonebla peko –, tiel pri la muziko ĝi temas. Kaj jes ja la paseo. Jes, la paseo, la malnova, bela paseo, kiam ankoraŭ ne estis al la hodiaŭa similaj, profundaj ideologiaj abismoj, kaj la konstanteco de soveta okupado certigis paceman kaj sennuban trankvilon de mezlerneja ekzisto.

„Ĉu kiu estas da la ilia plej bona disko?” „Do…” – malcertiĝis mia liberala konatulo. „Ĉi tio tiel ne estas eldireblanta, pro ke estas, al kiu ĉi tio, ja eventuale al la alia homo same kontraŭ ĉi tio estas tio… Kaj…” Post kvin minutoj mi enuis. „Jam vi ekĝemu, ke laŭ vi ĉu kiu estas la ilia plej bona disko! Ne en Danubo [1] devas pafi iun, al kiu ne sama estas bona. Ne pri la enkondoko de’numerus clausus’ [2] ni parolas. Ne la subtegmentoj pro ĉi tio estos malsuprenbalae. [3] Ĝi havas nenian postsekvon, nur jam fine vi kuraĝu opinion manifesti.”

Ĉu ĉi tio aŭ ja tio?

„Do, efektive, se ni tiel interpretas…”

Mi elaŭtiĝis.

Lasfoje apud mia la ĉi tie aperita artikolo saĝa notulo pro ĉi tia epiteto ekfajfis: „malbela virino”. Pro ke ĉi tian ne eblas diri. Pro ke laŭ li – mi pensas – ĉia virino estas unuforme bela, ĉarmo, gracieco kaj ameblanto kun geometria precizeco estas divide inter femalaj membroj de loĝantaro, ke neniun frapu malavantaĝa diskriminacio.

Mi timas estontecon. Mia nomo estas Ádám POZSONYI. Blankulo, heteroseksulo. Ankoraŭ alvenus la tempo, kiam ekdiri ĉi tion ĝi kalkulos jam por ekstremo.

Ádám POZSONYI

El „Magyar Hírlap” [Hungara Ĵurnalo] reta tagĵurnalo – 11-5-2012.



Notoj de tradukisto:

Il mio nome é Nessuno
Mia nomo estas: Neniu

[1] Danubo pafi - en la II-a mondmilito, je vintro de 1944 plurajn da judojn, plurajn da loĝantojn de budapeŝta geto pafis en la glacian riveron Danubon la hungaraj sagokrululos, la hungaraj nacia-socialistuloj. 
[2] 'numerus clausus' (latina esprimo) - 1920-a jara XXV-a leĝartikolo „Pri la reguloj de sur universiteton enskribiĝo” T.e: „Fermita Numero” La hugarujaj naciecoj kaj popolrasoj nur laŭ ilia elmontreblanta numeropororcio partoprenis en la supera instruado. Unuopuloj ŝatas nomi same por unua hungara judleĝo, sed samsence ne tio estis.
[3] subtegmentoj malsuprenbalae - En la hungara komunismo, en la 50-aj jaroj la hungaraj komunistoj organizita prirabis la hungarajn vilaĝojn. La Ministrejo pri Endonadaj aferoj (ekz. Imre NAGY ministro kamarado) preskribis ekz. kiom porkidon devas naski po la porkino, kaj ili ĉiam postulis. Se ne donis tiom grenojn la kampo de kamulo, la aŭtoritatuloj forprenis la semojn kaj la jarajn konsumantajn grenojn, ili „malsuprenbalais la subtagmentojn” same, kaj sentmil da familioj malsatis.

Kaprompaĵo

Ĉu inter du publikordaj laboristoj kiu estas la diferenco?

La ĝustajn deĉidrojn atendas la hungara ministerio pri la enternaj aferoj.

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Joyce - Epokspirito

Antaŭ tagoj mi metadis en la breto, kaj tie, la pleje sube en miajn manojn ektrovis dikan, gravan volumon. Mi rigardas la sian kovrilon, kun ĉevalaj tipoj ĝi floras: Ulysses. Fama-misfama sia enueco de James Joyce.

Mi memoris, kvazaŭ 15 jare mi provis perforti mian naskiĝintan bonguston, kaj mi komencis tion legi: senespere. Nu, mi diras, antaŭjare certe mi ne estis devante leviĝinta, mi faras jam reefoje eksperimenton. Post la unua horo mi rezignis. Nur unu vorto decas al tio: neĝuebla.

Kiel mi sidis tie kun torturinta mieno, en miaj manojn kun bestaĉa-malfacila libro, mi cerbumadis sur tio, ke en tio estas nur fajrero de vitaleco, en tio estas unu minimuma vivoforto, tiun certaj rondoj plensimple oni ne cedas al aero ricevi. Kiel kun sana prudento neniu pensus serioze, ke tiu la kreteneco, kiun tia la Joyce nomiĝa malfeliĉa animokriplulo per multjardeka laboro kunskribaĉadis, tio same al iu ĝi plaĉas. Ridaĉo. Pri tio same Antal Szerb [1] tion skibis – pri kiu ekde Dezső Szabó [2] ni scias: „Tiome oni estas sperta, kiel Antal Szerb pri la literaturo” –, ke simple estas blofo.

Kaj intere mi sidis tie, kaj kun langvora mano mi prenis la tian dikan volumon – mirimarkas, la medioprotektuloj vere protestus, ke por tiaj oni ne disipu tiom arbojn –, mi pri tio pensis, ke en la pasinta jarcento sur la kampo de la sociaj interrilatoj ju plu antaŭenrompas la anormaleco – emancipiĝo, progreso, ktp. –, des pli multan spacon konkeris pri la abnegacio, pri suferego, pri memkapitulaco instignanta misfaraĵo.
Kaj kompletaj generacioj kredis, ke Sartre, camus, Joyce, Salinger estas kulmino de la arto. Ĉu en manojn prenis iu nuntempe la Vizitanto-n de Konrád? Ĉu tiu estas legebla same laŭ iu? Ĉu aŭ Produktada romando de Esterházy? [3] Ĉu iu kuraĝas prononci ekstere mi, ke nek heleron ĝi valoras? Ĉu ĝeme-gluta, laiga, fienuada manierismo-konglomerato? Ĉu same en manon preni ĝi estas tempodisipo? Ĉu kaj Imre Kertesz? Spritaĵo!

Iu kuraĝu prononci, ke la reĝo estas nuda! Poste tiel mi sidis tie, kaj mi vidis langvore antaŭen mi, on ensaltis, mia patrino nelge plendigis, en la tenejo baskulas la ŝua ŝranketo, ĉar elrompis ĝia piedo. Nu, mi diras, mi transportos al ŝi, ŝi estu apogi per tio.



Ádám, Pozsonyi

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2005. 26.

 cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis: 

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

 Notoj de tradukisto:

[1] Antal, Szerb (1901-1945) – troaaminta, laŭ mediato troaaludinta hungaria literaturisto
[2] Dezső, Szabó (1879-1945) – difinata hungara aŭtoro, kritikisto, publicisto. Post la mondmilito 2-a pri li ne eblis paroli, ĉar oni nomis lin faŝiston, nazion. Sed li ne estis nek tiu nek alia.
[3] Sinonimo de la nelegebla romano. (’Produktada romano’ de Péter, Esterházy)

Afero de Günter Grass kun la lekaĵo

Günter Grass (1927) ĝis tio estis favorato de liberala kulturodiktaturo. Ne estas pri tion kiun miri, ja per ano de socialdemokrata partio kaj per paroloskribisto de Willy Brandt iama kancelaro li distingis sin. Se nur li skribaĉadis ion, se tiel dire sur dorson de aĉetanta slipo, tuj ektentis la hosaniĝanta ĥoro, kaj fluis la rekono

Pro tio en 1990 li ricevis same literaturan Nobel-premion – tio estas pro lia „adekvata” politikokorekta sinteno.
Pro tio ekzumis nun la maldekstra-liberala amasaĉo, kiam vidiĝis en la ’Süddeutsche Zeitung’ la lia „Tiun devas elparoli” titola
poemo.

Ĉar „la bona lekaĵo relekas”.

Kja le ĝisa heroo de maldekstro tuj estos kulpa. Kaj nenidinastiuloj deantisemitigas. (Eble la plej bela estas opinio de Mathias Döfner, de la estro de Axel Springer, kiu en la sia primitivismo tion vortigis, ke versaĵo de Grass „en moraliĝema tono” preleginta „politike korekta anisemitismo”.

Kaj oni „malkaŝiĝas”, ke kiu kritikas Israelon, tiu estas samsence antisemitulo (sed ne Israelo-kritikulo) kaj kiu tion faras, tiu certe estis membro de ’Waffen SS' (tiu havas ankoraŭ ekster li kelkajn centmil membrojn).

Estis en la tempo de Monarĥio unu spritaĵofiguro: Maŭĉjo. Unu imperio ridis pri li, ke al Maŭĉjo pri ĉio „tiu”enmemoriĝas. Kiel estas kun tio a niaj hodaŭaj antisemitigaduloj – pri ĉio nur „tiu” enmemoriĝas.

Estis antaŭe unu socialista – por humuro – destininta apologo „Pri la siaj ororeguloj de la prosperiĝo”. Ĉi tion Grass certe ne konis – tiel nun mi dividas same kun li, estu lernus same la okcidentuloj.

1) Vi ne pensadu!
2) Se vi pensadas – vi ne priskribu!
3) Se vi priskribas – vi ne subskribu!
4) Se vi subskribas – vi ne miru!

Bonvenon S-ro Grass en la Matrico!

(Traduko de poemo estas daŭrigota)

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Skribis: Per Spegulo

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Escepta penso konekse de 15-a Marto, en la nacia festo de Hungarujo

„La batalo inter la reĝo kaj lando neniel laŭ perceptinta la vera senco de la vorto en demando de libereco startis – tiun ĉi batalon la liberalismo eksplodigis.”

Princo Klemento Venceslao Lotharo fon Metternich

(1773-1859)

[Kun danka kamarada dankemo pro la penco kaj ideo al Sinjoro Rolando Kiss-Kovács, al mia hungara monarĥista sammalfeliĉano!]

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Mergiĝo

Luizo reĝo en la Kroniko de Thuróczy

Mi komencas kun citaĵo: „La tribunuso kun moŝtuloj de Romo speciale por ĉi tia okazo farita en samforman purpura-veluran vestaĵon veste sin (…) solene antaŭ lin, li enkondukis en urbon de Romo, ĝiajn stratojn de tiu kun tapiŝoj oni enkivis kaj oni garnis. Oni same aklamis lin por sinjoro de romaj, sed la reĝo malinklinis tion akcepti”.

Pri okazinta eniro en Romon de nia reĝo, Luizo la Granda skribas tiel Thuróczy. Do, ĉu kiun mi diru, malgrande deflankiĝas la figuro de tio, kiu nun Viktor Orbán ĉefministron bonvenigis en Bruselo. Oni evas restigi, en profundon ni malaltiĝis. Ne nur tial, ĉar pro oficistara kadro de Konstitucia Kortumo gvidisto de hungara kabineto devis klarigadi, dum iaj membrolandoj efektive ne havas nek konstitucian kortumon,

Rekonstruinta vizaĝo de le reĝo

Ne nur por tio, ĉar la maldekstra flanko tiel aranĝis atakon, ke kun la faktoj ili ne estis nek en dankanta rilato.

Ne nur por tio, ĉar la tuto realiĝis en figuro de ia polemiko pri religio, tie sur hungara procesulo tion postulis konton, ke kial ĝi aŭdacas reprezenti restojn de normemeco.

Tio esti la plej indigniga, ke pro konstitucia difino de la geedzeco, la hungaran premieron kuraĝis prirespondigi unu fiseksema infanfiamantulo, kiu en sia en1975 eldoniĝinta libro aperte nostalgiis pri tio, kiajn travivaĵojn li havas kun infanejaj knaboj.

Lia partio, la Verdoj, kiel kunveno de libertinismaj malsanuloj – kun pasvorto de faligo de la obstakloj – pri abolicio de punebleco kun la neplenaĝoj okazinta konekso en 85 ili prezentis same leĝoprojekton: „La punebleco limigas la infanojn kaj junulojn, ke ili trovu ilian konvenan seksemon”. Do, jes.

Luiza ormonera floreno

Tien ĉi malmoraliĝis ni, kaj tien ĉi malmolraliĝis Eŭropo. Kvankam tiel mi rigardadis la reagojn, ne mi malmoraliĝis pli altan.

Kaj ankoraŭ fermanta citaĵo de Thuróczy: „Ĉar li estas distribuanto de kredo, li volis konverti por katolika kredo la judojn (…) Kiam sian planon pro obstina obstineco de judoj li ne kapablis konkretigi, li dekretis, ke oni elpelis ilin.”

Ĉi tion aparte al sinjoro Cohn Bendit – al mispuriganto de kristanismo –, ke li ĝoju, ke la kudiaŭa hungara registaro li staras kontraŭe, kaj ne kun fora nia majstro Luizo.

Ádám Pozsonyi

El „Demokrata”semajnoĵurnalo – 2012. 4.

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Waldorf

La mia amiko Miĥaelo – kiu estas liberalulo – interesan bovecon rakontis. Li tion diras: „La mian infanon en la Waldorf-lernejon mi iriigadas, ke burĝonu la sia individueco.” Mi pluen pikas la aĵon, kaj pro tio li tie diras: „En la Waldorf, se la infano estas laca, aŭ oni ne havas inklonon lerni, oni prenas decidon kaj bele oni eksteren promenas en la mezo de horloĝo ludi, aŭ se tiel diri oni dormetas sur la super klason suprentirinta galerio.”

De post iam mi sur la reformigeco de instruado mi rompas al si la kapon, kaj mi ellaboris novan sistemon. Ni nomiĝu se tiel diri Gulag-lernejoreto.

Ĉi tie la lernanto iĝas en la posedaĵon nur de ekzistadosignifa kaj nemalhavebla sciomaterio. La skribo-legeco ne apartenas intere ĉi tioj. En la mondo alimaniere estas troamulta la skribisto. La t.n. liberalaj demokratioj vivas en la tia miskredo, ke tial, ĉar iu konas la literojn, tuj oni devas interdividi la sian opinion kun alioj, kaj la fiamaso tion kredas, tial, ĉar oni povas por artikita parolo, oni nepre devas malfermi la sian buŝon. El tio poste enormaj malagrableco devenas.

Tiel ke en la Gulag la studplano staras el la akireco de disciplino, plue el kredo- kaj moralo-instruo. Kontraŭ la liberala instruada sistemo en la Gulag estos deviga la lerneja mantelo. La modelo de mantelo estas nigra kaj blanka striita, en la posta ono kun kvin cifera presita numero.

Simplaj sed solena medio de la paŭzoj konsentas al la kreado de la ena paco. En la granda paŭzo ĉiu suben marŝas em sur la kun dornordato ĉirkaŭita lernejan korton, kaj apud la okuloj de hunda sentinelo en la paradpaŝo trifoje ĉirkaŭmarŝas. Sur la koridoro brakrubandaj sentineloj gardas la ordon. Malkontentiga kompileco de la pureca pakaĵo reprezaliojn posttiras. Manko de la dentpuriga glaso aŭ la sapo senigo de tagmanĝo, multe tiuokaze pilorio, pro la neglekto de manlavo kvankam bastonado estas rajtigita.

En la Gulag oni havas same grandan gravecon por la materia fortostato de la lernantoj. Inter la plej popularajn praktikojn de lernejaj horloĝoj apartenas la grenadoĵeteco, plue kun bajoneta pafilo kontraŭ pajlomarioneta senkaŝa kuratako.
La malregolecon oni ne toleras!
La pordisto kun glavjura rajto estas investinta.
Okaze unufuja malfrueco estas mandetranĉeco.
Kuradi estas Malpermesita!
Paroladi estas Malpermesita!
Fleksiĝade sin Sidi estas Malpermesita!
Opinion Verki estas Malpermesita!
Super la enirejo la sekva surskribo estas ornaminta kun klaftaj literoj: „Das Wissen macht frei”. La scio liberigas.

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Aperis en la „Hungara Demokratulo” semajnoĵurnalo – 2005/17

 
Notoj de la tradukisto:

Waldorf – hiperliberala lernejo-ordo, metodo. En la 60-a kaj 70-a jaroj laŭ statistico estas elmontranta, ke en la Baader-Meinhof, kaj Ruĝa Armeo Frakcio teroraj grupoj estas supre reprezentintaj la Waldorf-lernantoj.

Gulag – soveta-rusa morta tendero; en la rusa lingvo: ГУЛаг: Государственный Уголовный Лагерь – Ŝtata Kriminala Tendero – kruela, senleĝa, maljusta kaj malhumana tortura loko de la ruĝaj caro-murdintaj bolŝevikoj.

Legendoj (aŭ ĉu ekzistas Esterházy-leganto)

La vivo de tio estas bela, ke oni ekzistas legendoj. En seriozaj lokoj, kiel ekzemple la Hungara Imperio tiaj legendoj vivis, kiel la fama falsa-Petőfi [i], kiu post la kapitulaco vagadis sur la ebeno, kaj el senkosta nutrado ĉe la poemon kaj patrion amantajn popoloj, aŭ Boris [ii], la tronpostulantulo, kiu de sia knabo de nia reĝo Kalomano [iii] li konfesis mem, kaj ĉi-rilate li detruis la finejojn, sed mi mencius ajne reĝido Ĉaba [iv], kiun la sikuloj same depost atendas tie sur la orienta limregiono.

(En la malgrandetaj landoj jes ja nur ĉi tiaj legendoj vivas, kiel la loknesa [v] monstro, la sieĝo de la Vintra palaco, aŭ h…., hej nun preskaŭ mi diris ion)

Surskribo de la tabulo:
„Ni ne petas el la kulturo-malpuraĵo”

Legendo de la hodiaŭa hungara realo estas la t.n. leganto-Esterházy.

Kun mia kolego Zsolt UNGVÁRY [vi] ni alveturis ĝuste pri la premilo-rondatablo de EMI-kampadejo [vii] al hejmen, kaj tiam ni senkusiĝis sin en la sufokejo, iu el ni levis: „Ĉu jam vi legis Esterházy-n? [viii] Ĉu vi povis fine legis? Ĉu propre vi renkontiĝis iam kun tia homo, kiu la Esterházy-n vere legas?” Kaj ni devis konsterniĝi, ke ne estas. Mi komencis du librojn, Zsolt stagnis ĉe unu, sed nek li, nek mi, ni ne renkontiĝis ankoraŭ kun vivanta vianda-sanga koncernulo, kiu fakte legus, legus fine, kaj ankoraŭ same oni ĝuus. Praktike lin neniu amas. (Estus bona se ĉi tion la sekvonta kulturo-funkcioloj de FIDESZ-kondukilo [ix] same kredus, komprenus, kaptus cerbe, kaj poste ne saman la dek kurigitajn idiotulojn same ili favorigus, kiel ili agis tion inter 1998 kaj 2002. 

„La leganto, kiu amas Esterházy-n” resp. „La leganto, kiu legas Esterházy-n” Ili estas ne pruvitaj, enigmaj persunuloj, ekzisto de kiu estas malcerta.

Oni diras tion, ke oni kelkfoje ekaperas en librosemajno, en libropalaco, oni prenas unu volumon, ĉar oni laŭdas, oni entreprenas, poste ĉe la kvina paĝo oni oscedas. Kaj oni kulpigas sin. Ĉar oni ne kredas, ke ĝi estas vere merdo, kaj ne li estas la stultulo. Sed mi erarus, mi petas la leganton riparu min. Ni serĉu la Leganton, tiu legas Esterházy-n. Sur mian adreson - pozsonyiadam@freemail.hu - mi atendas la aliĝulojn, tiuj legas, ĝuas, aŭ jam ili vidis unu veran, vivantan, viglan Esterházy-leganton. Laŭ donaco unu „Fuharosok” [x] volumo (oferteco de ZS.U.) estos lotumita.

Ádám POZSONYI

(12-n Julio 2010.)

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto:

[i] Sándor (Aleksandro) PETŐFI, (1822-1849) unu el la plej grandaj hungaraj poetoj.
[ii] BORIS (laŭ alioj: Boriĉ) nask: 1113 aŭ 1114, mort: ĉ. 1154. Lia patrino estis: Eufemia, la knabino de la kieva grandprinco. Ŝi estis la dua edzino de Kalomano la Libra hungara reĝo, de kiu lia edzo pro ŝia adulto disiĝis. Reĝo Kalomano neniam ne rekonis lin laŭ lia knabo. Sur tri sekvantan hungaran reĝon same atakis malsukcese kun armilo.
[iii] Kalomano 1-a (I. KÁLMÁN) Árpád-doma, hungara reĝo (sia dua nomo: Libra Kalomano) nask: ĉ 1074, mort: 1116, reg: de 1095. De 1102 li estis same reĝo de Kroatuja. Apreca, estimata, granda, hungara monarĥo li estis.
[iv] Ĉaba (Csaba) legenda knabo de Attila huna granda-reĝo. Post morto de sia patro, li kun sia trupo iris sur orienton. Laŭ legendo, se por hungaruloj devas helpo, li revenis sur la Stelo-vojstreko, sur la Lakta Vojo.
[v] Loch Ness – urbo en Granda Britanio
[vi] Zsolt UNGVÁRY (1968) hungara aŭtoro, pibliculo.
[vii] EMI (Egyesült Magyar Ifjúság) Unuiĝinta Hungara Junularo – hungara juna organizaĵo
[viii] Péter ESTERHÁZY – (1950) hungara transdorlotinta, liberala-, socialista, al intelekta nomuminta aŭtoro, deklasiginta ido de malnova hungara duka familio
[ix] FIDESZ – hungara meza-, meza-dekstra flanka politika partio, en alianco kun la Kristana-Demokrata Popolpartio (KDNP). Unue ĝi estis en la kondukilo: 1998-2002. Ĝia estro estas Viktor ORBÁN
[x] FUHAROSOK - titolo de unue en 1983 estis aperita nelegebla libro. Laŭ sia difino estas „romano”, sed la ĝia ĝenro estas nedefinebla. La titolo estas netradukeblinta. Elŝtraŭbeco de la hungara vorto „Frajtantuloj”

La fiamaso malamas la aliecon

Mode vestita fiamaso staras en la unua linioj de la publiko

Malameco-ondo inundas la antaŭ teatro ekzistantan straton en unu eŭropa ĉefurbo. Burĝoj praktikis sian konstitucian juron: publike ili esprimis, ke ili ne interkonsentis kun unu persona decideco. Sed la bonan iniciaton fuŝis la kanajlaro.

La ekskludeco ekhavis la ĉefakcenton. Ĉi tio tiam malkovriĝis, kiam ĝenerale konata humoristo surpaŝis al sia furioza oratoroj de kunveno sur alprepaitan darelon, kaj li trankvile eksplikis: al li estas simpatia la nun al forpreneco dediĉinta direktoro, li lasus en sia seĝo. Sed! Li enlevus en la teatra trupo de la ofico al direktoro dediĉintan personon, eĉ li prezentus la sian dramon de tia aŭtoro, verkon de kiu baldaŭ eminenta teatrodirektoro sur scenejon starigas.

Tiam ĉi oni malkaŝiĝis, ke mode vestita ĉifonularoj staras en la unua linioj de la publiko. Mem la moderulo, same Niemand Nessumo el la friponaro eliris. Tuj li saltleviĝis sur la barelon, kaj de tie li henis, ke pri cedeco de nomintaj burĝoj en la teatro oni nek povas eĉ paroli. Jen tiaj ne estus ricevi teatron! Tio estas li ekskludis siajn kunhomoj.

Pri tio, ĉar tiuj estas aliuj. Kaj li. Niemand Nessuno manifestaciomastro ne konas, sed same ne volas elteni la aliecon. Li ekskludas la aliencon. Provizore nur kun vortoj. Sed se li havus eblecon, tiam ne nur kun vortoj li batalus kontraŭ la alieco, sed…

Tio estas tipa fiamasa sinteno.

Li montris mem al transcendo la sur batelon suprengrimpanta oratoro, kaj al subcendo li kvalifikis tiujn, kiuj la aliecon reprezentas. Kolerege li braksvingis, liaj okuloj en sango turniĝis, liaj koloarterioj erektis, lia vango furiozis. Kaj al en la unua linioj staranta kanajlaro ĉi tio plaĉis.

Rikoltis sukceson la furiozado.

Bedaŭrinde, ni konas, ke kien kondukis la ĉi tia pensmaniero en la Eŭropo de la 20-aj, 30-aj jaroj. Kiam kelkaj grupoj al transcendo sian montris kontraŭ aliaj grupoj, la tragedia finoevolueco estas orakolebla.

Ni ne povas cedu, ke la furioradantoj limigu la demokration.

Ĝi devas faka polemiko. Ĝi devas fakaj argumentoj. Se iu estas nekonvena por konduko de teatro – kaj estas nekonvena same en aliaj teatroj –, tiam kun trankvila, senca, nivela argumenteco devas esprimi la personan skrupulon.

Malamada ĉifonularo por tio ne estas taŭga.

Vi haltigu Niemand-on Nessunon!

G. Tibor KOVÁCS

El „Gondola” hejmpaĝo – 2. Nov. 2011.

 Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Karnomanĝa floro

Mi jam ne scias, ĉu ke estus permeseblanta la lukso de la malespereco kaj la kolero. Aŭ restas kruco de la sobreco kaj la pacienco. Kaj se ĝi restas, gis tio jam ĝi povas resti…

Tio ĉirkaŭ la Nova Teatro (Új Színház) okazas, mem estas ektimiga kaj teruriga. kaj se ni ne konus la historian antaŭhistorion nun jame depost 1919, ni tion kredus, ia specifa, stranga fatalo surfalis sur ni. Kvankam tute ne. Ĉi tio ĉiom estas la stulteco kaj la kun nelĉerpebla toleremo senĉeco de asociiĝanta maliceco. Estas apereco de la amasohomo en la scenejo de la historio. La brulfermiĝo de moralaj malgrandaj pordoj. Oni estas la fina senespereco. Kiel siaj heredantoj de András SÜTŐ malpermesas ludecon de teatraĵoj de aktoro en la nominta teatro –laŭ multopa akto de la artefarita, senracia kaj naŭza cirko, indigno. Kaj nur ĝi estas eta suplementeco aŭ prefere fona-informo: sia heredanto de András SÜTŐ en nia kazo estas László CSELÉNYI, kiun laŭ eksprezidanto de la Televido DUNA, kaj ne ĝuste pro tio, ĉar li faris malbonan programon. Kaj li nun malpermesas teatraĵojn de lia mortinta bopatro, ĉar li kun tio tuj ricevas la moralan liberigecon de tioj, de kioj en tiaj aferoj devas ricevi. (Vi vidu ankoraŭ: József SAS. György HUNVALD kaj la ceteroj… )

Poste alvenas protesto de la germana teatroarta akademio. Laŭ horlibro, sur la unuan kajon. Fakte mi imagas la germanan teatroartan akademion, kiel nur meme alveturas al ili la novaĵo, ke sufiŝa lako pri ducento estradon de budapeŝta teatro ricevis DÖRNER kaj CSURKA. Kaj la germana teatroarta akademio kunektiriĝas, kiel la ostro, se oni citronon gutverŝas sur ĝin. – Ho, vere! – ekkrietas la germanaj teatroartaj akademiulojo, kaj ili komencas febran proteston. Ĉar ili ne havas pli bonan aĵon. Nur ilia malsana animo, la surogataagado, nu kaj jes ja la senkondiĉa servileco la mendantojn.

La animo de Eŭropo fakte estas malsana. Grave malsana estas. Kaj ene animo de Hungarujo estas la plej malsana.

En Hungarujo de ĉiu ekzistas morala liberigo, kiu konas la moziknoton. Kaj por ĉio ekzistas absolvo. Nur devas al tien aparteni.

Ekzistas absolvo al József SAS, al György HUNVALD, al publika leĝulo kaj al idioto kaj al fihomo – ankoraŭ same al Ákos KERTÉSZ. Se Szófia HAVAS eldiras, ke en 1956 antisemita furiozeco daŭras, kaj 1956 ja estis kontraŭrevolucio, tiam ne protestas la germana teatroarta akademio. Kvankam ĉihejme ili komencas klarigi, ke oni estas povra, do la familiaj tragedioj, kaj tiel plu… Se KERTÉSZ skribas, kion li skribas, ne ululas tiomaj siaj merduloj de la ’Die Presse’, ĉihejme kvankam oni klarigas, ke nu tamen nur li estas postvivanto, oni estas komprenedanta… Ĉi tie nur al CSURKA ne havas klarigon. Al li nur la lian patron oni batis en ’Kistarcsa’, en la najbara karcero, ke li aŭdu, poste sub lian nazon oni ŝovis la paperon: ĉu li subskribas aŭ li ne subskribas… Sed ĉi tio ne kalkulas. CSURKA ludas el malbona muziknoto. Al li ne estas rajtigita teatro. Al li nenio ne estas rajtigita, nur la malestimo de tiaj memkandidataj genioj.

Kaj tiam tion pensus la homo, ke ne venus pli elporteblaĵo, kiam alveturas Péter DÁNIEL, kaj ĉi tion li forskribas kun siaj manoj kaj kun siaj putra animo: „Multa konatoj de mi demandas, ke ĉu kion signifas post nomo de Mária WITTNER la ’56-a mortkondamnita epiteto. Nun do laŭ publikodeziro mi ekrespondas. Tio estas epiteto de primitiva, publikleĝa, interbatemada kaj linĉanta prostituito. Ne pli multa kaj ne pli malmulta. Ĝi ĉi tiomon signifas.”

Tie, sur tia flanko jam estas preta liberigo de Péter DÁNIEL. Kaj de ĉiuj, kiuj al karnomanĝa floro de putra animo alparolis. La unu ekzemple ĉi tiomon rimarkigis simple: Ŝin devis estus oni ekzekuti. (Tiel do Mária-n…)

Ni ne plibeligadu la aferon. Estas intercivitana milito en ĉi tia lando. La plej lasta depost ’56 agitiĝas, nur dum kelka tempo fajropaŭzon anoncis la sia glacia teruro de perfido. Sed ĝi ekflamis refoje. Kaj karnomanĝa floro de putra animo de DÁNIEL ĉe ĉio pli bone karakterizas la situon: tioj tie, transe, iam pafigus inter ni refoje. Kaj intere ili bedaŭradus kaj ili denuncus nin ĉe Eŭropo, kaj Eŭropo kolerus, ke ni tro plumpe agonias.

Kaj se poste – la Sinjoro Dio ne donu! – pro ĉi tioj superregus tioj, kioj nun maskiĝe por Hitler marŝas en ĉefstratoj de la vilaĝoj, kiam poste akuze ili sur nin montros: „Jen! Ni ekdiris antaŭe!” Por tio mi parolas: pro vi estos tia, se estos tia. Ĉiam same estis pro vi. Kaj tiam mi kaŝos iun el vi, se devas, nur vin ne, Péter DÁNIEL. Al tio mi ne estas sufiĉe malforta, ke mi mortbatu vin, kvankam vi meritus. Sed mi ne savus de nenio. Kontraŭe mi tion deziras al vi, kion ’Leonidas’ deziris al la perfidula, korpa-anima kripla ’Ephialtes’, kiam tio en lian dorson gvidis la persoj: „Vi tie, Ephialtes! Vi vivu eterne!”

Vivu eterne, Péter DÁNIEL. Ĝis la fino de la tempoj retrorigardu sur vin la sia vizaĝo. Karnomanĝa floro de via putra animo…

Zsolt BAYER

El 'Magyar Hírlap' (Hungara Gazeto)  tagĵurnalo

(Mi serĉis la aŭtoron pro la afero de traduko,  ĉirkaŭ je 1 aŭ 2 demajne, sed mi ne ekhavis reindikon. Ĉi tial mi tiel pensis, ke mi jam elmetas tion, ja vi tiuj petis.
Se li ne konsentos, nu mi forprenos la tradokon. Mi ĉi tiel fiaskis! Ĝis tio vi legu!)
 

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Vizaĝo (aŭ la testo-Lombroso)

Jen estas ĉiu, de kiu la nomo okazadis en la noto.
Mi ne rakontas, ĉu kiu estas kiu – vi divenu!
Bonan amuzon!

De „ĉi tiuj” havas tion fizionomion. De ĉiu. Kiam en ’18 la eskorto de kabineto-Károlyi entiriĝis sur la beogradan pacotraktadon, Franchet D' Esperey, la gvidulo de la franca delegacio okulmezuris ilin, kaj nur ĉi tiom li diris: Ĉu vi malaltiĝis ĉi tian profundan? Kaj do ili estas unu bando same ekde tio.

Mi renkontiĝas antaŭ tagoj kun Béla, kiu estas unu kurioza junulo. Li ĉi tion diris al mi: „Mi ne postiras kun atento la Novaĵo-Televido kontraŭ Helmecy, Baráth kaj Veres (nomon de kiu en la kronikoj ie sisteme oni forgesis tuŝi) konfuzan kaj komplikitan aferon. Mi ne postiras, ĉar ili lacigis min ankoraŭ la tagaj aktualigoj, la vente kaprioloj de minutohomoj – laŭ mi ne eksplicite ŝatita Andy Warhol en la mezo de la lasta jarcento diris: ĝis kvin minutoj el ĉiu estus stelo, kaj do de hidiaŭaj neniuj jam vere devas muskuli pri merito de rango de parolotempo. Mi diras, mi ne postiras kun atento, la artikolojn mi nek legis ĝis fino, tiel ke ĉi tie opinion de tia homo vi aŭdas, kiu ne estas devanta en la bildo en malnodeco de multbranĉo de la okazaĵoj.

Do, kiel mi diris mi ne egzistas en bildo. Nur mi rigardis la ekranon, mi rigardas malgrande gapeme, medite, kaj mi vidas la kapokn. Mi vidis kiel ĉi tioj koncernuloj aspektas. Parolas ĉi tio la Helmeczy. Li parolas kaj al tio tiel estas la tiaj vanghararoj. Kaj estas tia grasa flatfroteco, tio en la greson injektita salivemeco.

Cesare Lombroso, italia psiĥiatro en 1876 aperita sia libro tion asertis, ke la krimuloj havas karakteran trajtojn. Sur ĉi tion muzelon devas nur surrigard. Ĉu jam kian kapon havas János Veres? Ĉu kaj kian manieron? Ĉu li kiel parolas? Kaj ĉi tio same al fidrogo-komerciston eklame elektis bubo. (Mi ne scias ĉŭ tio priviĝis al fakto-realo lia komercistemeco de lia moŝteto, sed same ne interesas min.) Kaj do tio ĉi Helmeczy! Mi rigardas, rigardas kaj mi tion pensas: Tio ĉi homo ĉi tie estas unu granda latrono. Estas sufuiĉa nur surrigardi sur lian mienon.

Vizaĝo-meblereco de la knabo Krakkó kaj estas tia simpla, norma jungulo. Al kiu mi kuraĝus tien iri en la ĉefstrato, ke pardonu min, ĉu kie estis la fervojstacio? Kaj mi ne timus la konsekvencon. Ĉar mi Helmeczy-n ne cedus en la ŝtuparejon, kej mi rigardus ke li pasumas ĉirkaŭ la poŝtkestoj, aŭ en la nia etaĝo li ŝteliĝas, nu mi rerapidus, ke mi kontrolu la seruron. Sed ĉi tio estas nur unu subjektiva opinio.

Baldaŭ estos datreveno

 De „ĉi tiuj”havas ĉi tian fizionomio. De ĉiu. Kiam en ’18 la eskorto de kabineto-Károlyi entiriĝis sur la beogradan pacotraktadon, Franchet D’ Esperey, la gvidulo de la franca delegacio okulmezuris ilin, kaj nur ĉi tiom li diris: Ĉu vi malaltiĝis ĉi tian profundan? ^[1] Kaj do ili estas unu bando same ekde tio.”

Kaj mi nur staris tie, mi aŭskultis Béla-on, mi silentas. kaj intere mi dense pendoligis min kapon.

(7-an Aŭgusto 2008.)

^[1] „Vous êtes tombés si bas?”

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

 

„La fremdo estas bela, la fremdulo estas bona”

Malamo-amokokureco de la Hungara Oranĝo

„Lesbano, negro, Lakatos, Rot
fiseksulo, narkotulo, vlaĥo kaj toto”
„La fremdo estas bela! La fremdulo estas bona!
Nur la alio estas bela! Nur la alio estas bona!”

(Moŝta Sinjoro: La fremdo estas bela!)

La „Hungara Oranĝo” noma, de ĝia 1989-a estableco sur kajkaj metamorfozo trapasita, nuntempe al nomo de Endre Bojtár B. ligebla semajnoĵurnalo la saman rolon plenigas – vi komprenu, saman la frendan intereson servilanta, kontraŭnacian intrigadon kaj laŭ profesia nivelo kultivitan entuziasman senradikigecon faras –, kiel iliaj similharoj kunuloj (Popololibereco, Popolovorto, Hungara Gazeto, KAJ, 168 horoj ktp.), ĝi nur en tio diferencas de ili, ke ĝi kun siaj diserigaj opinioj kaj kun sia misgusta retoriko unuavice la junularon ĝi celas, pli ekzakte la inter 20 kaj 40 vivjarojn stratumon. Ne ekskluzive, sed laŭ celopubliko la pleje ĉi tio la aĝklaso rolas.

Ĉi tio nur el tio la eta fakto same tuj frapas la okulojn, ke le supre nomita presoprodokto en breto de unuopa budapeŝta, t.n. „alternativa” sondisko-vendejo same estus trovita.

„Mi tage-foje prenas en la miaj manoj la Hungara Oranĝo nomitan malutilada malgrandan intelektan marĉoorganon” – ridis verkanto de aktualaj kolonoj ankoraŭ en 2002 jaro, en al la Hungara Demokratulo pretiĝita sia artikolo, kio poste el por ia okazo fine tamen ne eldoniĝis –, nome en unuaj urbocentraj sondisko-vendejoj estas senkoste forporteblantaj zorgeme almetintaj malnovaj ekzemploj de la gazeto. Marĝene enorma-forme interesas min, ke ĉu kio okazus, se ia sondisko-vendejo kuraĝus tion la neaŭditan intertinentecon, ke inter la flugfoliojn se ni diru la malnovajn ekzemplojn de Hungara Demokratulo aŭ de la Hungara Forumo oni enkontrabandus.

„«La juneco en infekto de la ekstremdekstro». «Propagando en la sondisko-vendoj», «Roko kaj naziismo mane en mano» – akre sonus la ĉeftitoloj, kaj la ĉampionos de la libera opinio-manifesteco laŭ unu homo postulus monponigecon, enfermigecon, frakasigecon k.t.p. de la koncerulo. Kompreneble la ia estas neimageblo. Unuflanke, ĉar la cerbolavon faras – de kiam estas mondo la mondo – ekskluzive nur al «ili» estas permesita. Ĉi tio estas la ilia propra privilegio. Kaj duflanke tia ni ne enmemoriĝus al ni. Ni estas tiaj bovaj. Nu, sed egale estas.”

Nu, la situo de tia pasitaj kelkaj jaroj nenion ne ŝanĝiĝis, aŭ ke mi laŭ stile mi citu el unu pramalnova „alternativa” ĉiamverdo: „En Oriento la situo estas senŝanĝa.”

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

 Komentaro de la verkisto:

En 2005 jaro eldoniĝis en prizorgo de la Hungara Domo Libroeldonejo „Ni pli grande malamas vin” titole malgranda volumo, kio la sian minadon de la hejma maldekstra-liberala kaj noestalinista gazetaro metis sub mikroskopon. En la publikaĵo rolis en elita loko „La fremdo estas bela, la fremdulo estas bona” titola laboro de Ádám Pozsonyi, kio analizis malamo-amokokurecon de la Hungara Oranĝo titola semajnoĵurnalo. Pri la libro – en tio pri skribado de Ádám Pozsonyi – la magazino „Matula” preparis unu relative ĝisfundan kaj bonan analizon. (La skribado estas same legebla ankoraŭ en la eldono de la dua ampleksiĝa de verkisto „Ĉu kie ni ĉagrenu liberalulojn” titola volumo.)

Muzika komentaro de la verkisto:

Ĝi estas la furorkanto de orkestro post aĝo de „Najbara ĉavo[1]”. Pli ekzakta same ne estas posta, ĉar ni skribis la numeron ankoraŭ kun la „Najbaro” en ’96, laŭ ono de ciklo de la „Notoj el la porkejo” (Tien cetere ti ne tre konvenis). Meritplena estas enpenci, ke la slogano de la numero: „La framdo estas bela, la fremdulo estas bona” tiel fariĝis laŭ ono de la ĉies pensado, ke mem la originalan elpensulon aŭ nek mencias neniu, aŭ nek havas palan nocion, ke tio el tio originiĝas. Ie ne estas nenio, ke ĉirkaŭ ’94-96 mi skribis pri tioj aĵoj, pri kioj en le pasentaj kelkaj jaroj oni komencis paroli nur. La „Moŝta Sinjoro” minimume kun 15 jaroj preventis sian aĝon, tio estas konsterniĝa. Se unu orkestro kun 3 jaroj preventas, jam rekone kapbalancas ĉiu. Tiel en la spaco de muzikemeco tio estas fora la plej mezkvaliteca ekzemplero, sed mi volis skribi unu tian pursangan punkan ekzempleron, kion la tre malkomplikaj „vangoj” same konceptas cerbe, kaj ĝi entrinkiĝas en iliajn konsciojn.

Mem la surbendige ne estas la plej bona, ekzemple la baso estas sufiĉe mallaŭta. Se mi bone memoras ĉi tio estus ia la plej lasta rolado de la orkestro.

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

 [1] El la cigana lingvo transprenita vorto en la hugara lingvo. Sia signifo estas: juna cigana - ne hungara (tio estas: gaĝo) - homo

Tradukis kaj kompilis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)