Al la Mahometo-filmo (el la taglibro de ŝafo-popolo)

Ĉu ne, ni memoras ankoraŭ? Kial pretiĝis la fama/misfama Mahometo filmo, la mahometana mondo unuece erupciis kaj ekflamigis tion ĉi tion, ĉiun, kiu havis sub la manojn.

Ĉar ili pensis insulti siajn la plej profundajn, enajn sentojn.

Ĉefmuftio de Saŭda Arabujo ŝejko Abdul Aziz Asheikh alvokis la en miskonscio de la sia liberalismo baraktantan, efektive kontraŭreligian kaj kontraŭkristanan Okcidenton, ke „li faru por puneblanta insultadon de tiaj grandaj profetoj kaj mesaĝistoj, kiel Abrahamo, Moseo, Jesuo aŭ Mahometo”. Nun ni ne pri tiu okupiĝu, ke en la „evoluintan” okcidentan civilizacion la mahometana kredsistemo (laŭ tioj) per siaj armiloj superos – ja la historio pri tio temas la plej ene – sed per tio, ke ĉio kredsistemo, religio kaj popolo havas memajn sanktajn ideojn, figurojn kaj pri temo de humuro aŭ moko ne fareblaigajn sanktaj formojn.

Tio ĉi ankaŭ pri ĉiu popolo estas vera.

Provus iu per tio diri spritaĵon ekzemple, ke la slovaka balzono devenas el la hungara blazono, aŭ ke la fiere kantita slovaka himno efektive estas hungara popolkanto. Se tio ĉi ankaŭ estas vera, la slovakoj ĉialmaniere sentas laŭ ofendo. Kvankam ili havas nur 20 jarajn ŝtaton, sen historio – sed des pli grandan nacian fierecon.

Ĉu aŭ estus humuron skulpti el la rusa nacia sento?

Aŭ provus iu per la „franca gloro” diri spritaĵon, Aŭ per la finna, la estona eventuale per la germana.

Ĉu ni kapablus imagi pornan filmon, kiun en iu germana labortendaro oni filmas kaj la ĝiaj roluloj estus judaj kaptitoj, kiel ili flirta kun la gardopersonaro?

La verkisto estus ekhavonta sufiĉan kaj varman – el la ĉiu lando de mondo oni estus elpelonta lin kaj li estus ironta la Nordan Poluson, ke li kune vivu kun la Sanktaklaŭso.

Ĉiu la atendeco kaj dezireco por ununura popolo de Eŭropo ne koncernas. Por la hungara.

La hungaran historion, la hungaran legendomondon, la plej antikvajhungaraj simbolojn, la praan hungaran skribon ne nur estas permesata, sed estas devigata mokadi. Jam se iu pri sangoriĉa liberalulo opinias mem. Kaj kiu ne estas tiu – li kaj devas toleri falsigon de sia historio kaj por objekto de grotesko farigon. Kaj tiam ĉiam samtiuj apelacias pri la parollibereco kaj toleremo, kiuj je la superaj aferoj tuj protestos, defiladon organizos. Kiel oni agis, kiam iuj porkajn ungegojn enmetis la Danubo-bordajn ŝuojn, aŭ oni alkroĉis tiojn statuon de Wallenberg.

Emese estas en la hungara legendmondo unu el alia estimita figuro de hungaroj, ŝi estas prapatrino de hungaroj, de kiu la postaj – laŭ Eŭropo estimataj – monarĥoj siaj, la Árpád-dinastio naskiĝis.

Kaj estas rolulo de tiu sama legendo ankaŭ la fama Turul-birdo, tiun liberaluloj almenaŭ 100 jare per la malamo de la malamo koleras.

Kiam humuraj inklinaj liberaluloj serĉofilmon faris pri la Patrujakiro, por objekto de ridindo farige la 7 vezirojn, tamen eksibis neniu.

Kiam rolulo de karikaturo estis la Sankta Dektro – integre restite brakno de nia unua reĝo – neniu eksibis.

Ĉar en Hungarujo estas permesata en kolon de niaj naciaj granuloj, reĝoj tabulojn pendigi, Kaj neniu estus dirita nenion. Tion ĉi estas permesata. „Al ili”. Ni provus tion saman fari ĉu kun Wallenberg… ĉu per la Arbo de Memoro. Ni memoru kiom indignon sekvigis, kiam sur kapon de perfida premiero de Hungaruja unu grupo kipaon metis kaj liajn meritojn resumantan surskribon sur lian kolon. Ĝis monatoj ululas niaj leberaluloj pri la ŝteliranta faŝismo kaj ĉian infanaĵon ili kunbabilaĉis en Okcidento.

Sed kiam oni laŭ plumpinon figuras la prapatrinon de hungaroj, kiam la Turul-birdon pri pantaleoneta idiotulo oni bildigas (kaj kiam la sia deviga akcesoraĵa glavo – kiun sur ĉiu statuo per siaj piedoj pugne premas – ĝi aspektas por unu piedpremita kruco), ĉiojn la impertinenton kaj insultadegon la hungaro toleras. Por la hungaro estas deviga toleri.

Ĉu oni devas ekflamigi ambasadejojn, diplomatojn devas amasbuĉi por tio, ke ili eltrovu, ne ludu per nacia fiero de popolo, kaj per sanktaj devotaĵoj? Ĉu vere?

Ĉu vi vdas mondo, kiom ŝafo-popolo estas tio ci la hungaroj… ĉar la hungaroj tamen faras tion.

Sed estus bona, ke vi ne estus kutimiĝata, kaj ne estus pensata, ke tion ĉi ankoraŭ ankaŭ ni ĝuus.

Eterna saĝeco estas: „Kaj li diris al ili: Atentu, kion vi aŭdas; per kia mezuro vi mezuras, laŭ tiu sama oni mezuros al vi, kaj eĉ faros al vi aldonon.” (Mar 4:24)

Kara mondo: Ne afliktu la hungaron – ĉar la mezuro pleniĝas. Tre pleniĝas!

„…por kompletigi ĉiam la sumon de siaj pekoj; kaj sur ilin venis la kolero ĝis ekstrema mezuro.” (1Th 2:16b)

Per Spegulo

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Skribis kaj tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj

(HEKKP)

Karnomanĝa floro

Mi jam ne scias, ĉu ke estus permeseblanta la lukso de la malespereco kaj la kolero. Aŭ restas kruco de la sobreco kaj la pacienco. Kaj se ĝi restas, gis tio jam ĝi povas resti…

Tio ĉirkaŭ la Nova Teatro (Új Színház) okazas, mem estas ektimiga kaj teruriga. kaj se ni ne konus la historian antaŭhistorion nun jame depost 1919, ni tion kredus, ia specifa, stranga fatalo surfalis sur ni. Kvankam tute ne. Ĉi tio ĉiom estas la stulteco kaj la kun nelĉerpebla toleremo senĉeco de asociiĝanta maliceco. Estas apereco de la amasohomo en la scenejo de la historio. La brulfermiĝo de moralaj malgrandaj pordoj. Oni estas la fina senespereco. Kiel siaj heredantoj de András SÜTŐ malpermesas ludecon de teatraĵoj de aktoro en la nominta teatro –laŭ multopa akto de la artefarita, senracia kaj naŭza cirko, indigno. Kaj nur ĝi estas eta suplementeco aŭ prefere fona-informo: sia heredanto de András SÜTŐ en nia kazo estas László CSELÉNYI, kiun laŭ eksprezidanto de la Televido DUNA, kaj ne ĝuste pro tio, ĉar li faris malbonan programon. Kaj li nun malpermesas teatraĵojn de lia mortinta bopatro, ĉar li kun tio tuj ricevas la moralan liberigecon de tioj, de kioj en tiaj aferoj devas ricevi. (Vi vidu ankoraŭ: József SAS. György HUNVALD kaj la ceteroj… )

Poste alvenas protesto de la germana teatroarta akademio. Laŭ horlibro, sur la unuan kajon. Fakte mi imagas la germanan teatroartan akademion, kiel nur meme alveturas al ili la novaĵo, ke sufiŝa lako pri ducento estradon de budapeŝta teatro ricevis DÖRNER kaj CSURKA. Kaj la germana teatroarta akademio kunektiriĝas, kiel la ostro, se oni citronon gutverŝas sur ĝin. – Ho, vere! – ekkrietas la germanaj teatroartaj akademiulojo, kaj ili komencas febran proteston. Ĉar ili ne havas pli bonan aĵon. Nur ilia malsana animo, la surogataagado, nu kaj jes ja la senkondiĉa servileco la mendantojn.

La animo de Eŭropo fakte estas malsana. Grave malsana estas. Kaj ene animo de Hungarujo estas la plej malsana.

En Hungarujo de ĉiu ekzistas morala liberigo, kiu konas la moziknoton. Kaj por ĉio ekzistas absolvo. Nur devas al tien aparteni.

Ekzistas absolvo al József SAS, al György HUNVALD, al publika leĝulo kaj al idioto kaj al fihomo – ankoraŭ same al Ákos KERTÉSZ. Se Szófia HAVAS eldiras, ke en 1956 antisemita furiozeco daŭras, kaj 1956 ja estis kontraŭrevolucio, tiam ne protestas la germana teatroarta akademio. Kvankam ĉihejme ili komencas klarigi, ke oni estas povra, do la familiaj tragedioj, kaj tiel plu… Se KERTÉSZ skribas, kion li skribas, ne ululas tiomaj siaj merduloj de la ’Die Presse’, ĉihejme kvankam oni klarigas, ke nu tamen nur li estas postvivanto, oni estas komprenedanta… Ĉi tie nur al CSURKA ne havas klarigon. Al li nur la lian patron oni batis en ’Kistarcsa’, en la najbara karcero, ke li aŭdu, poste sub lian nazon oni ŝovis la paperon: ĉu li subskribas aŭ li ne subskribas… Sed ĉi tio ne kalkulas. CSURKA ludas el malbona muziknoto. Al li ne estas rajtigita teatro. Al li nenio ne estas rajtigita, nur la malestimo de tiaj memkandidataj genioj.

Kaj tiam tion pensus la homo, ke ne venus pli elporteblaĵo, kiam alveturas Péter DÁNIEL, kaj ĉi tion li forskribas kun siaj manoj kaj kun siaj putra animo: „Multa konatoj de mi demandas, ke ĉu kion signifas post nomo de Mária WITTNER la ’56-a mortkondamnita epiteto. Nun do laŭ publikodeziro mi ekrespondas. Tio estas epiteto de primitiva, publikleĝa, interbatemada kaj linĉanta prostituito. Ne pli multa kaj ne pli malmulta. Ĝi ĉi tiomon signifas.”

Tie, sur tia flanko jam estas preta liberigo de Péter DÁNIEL. Kaj de ĉiuj, kiuj al karnomanĝa floro de putra animo alparolis. La unu ekzemple ĉi tiomon rimarkigis simple: Ŝin devis estus oni ekzekuti. (Tiel do Mária-n…)

Ni ne plibeligadu la aferon. Estas intercivitana milito en ĉi tia lando. La plej lasta depost ’56 agitiĝas, nur dum kelka tempo fajropaŭzon anoncis la sia glacia teruro de perfido. Sed ĝi ekflamis refoje. Kaj karnomanĝa floro de putra animo de DÁNIEL ĉe ĉio pli bone karakterizas la situon: tioj tie, transe, iam pafigus inter ni refoje. Kaj intere ili bedaŭradus kaj ili denuncus nin ĉe Eŭropo, kaj Eŭropo kolerus, ke ni tro plumpe agonias.

Kaj se poste – la Sinjoro Dio ne donu! – pro ĉi tioj superregus tioj, kioj nun maskiĝe por Hitler marŝas en ĉefstratoj de la vilaĝoj, kiam poste akuze ili sur nin montros: „Jen! Ni ekdiris antaŭe!” Por tio mi parolas: pro vi estos tia, se estos tia. Ĉiam same estis pro vi. Kaj tiam mi kaŝos iun el vi, se devas, nur vin ne, Péter DÁNIEL. Al tio mi ne estas sufiĉe malforta, ke mi mortbatu vin, kvankam vi meritus. Sed mi ne savus de nenio. Kontraŭe mi tion deziras al vi, kion ’Leonidas’ deziris al la perfidula, korpa-anima kripla ’Ephialtes’, kiam tio en lian dorson gvidis la persoj: „Vi tie, Ephialtes! Vi vivu eterne!”

Vivu eterne, Péter DÁNIEL. Ĝis la fino de la tempoj retrorigardu sur vin la sia vizaĝo. Karnomanĝa floro de via putra animo…

Zsolt BAYER

El 'Magyar Hírlap' (Hungara Gazeto)  tagĵurnalo

(Mi serĉis la aŭtoron pro la afero de traduko,  ĉirkaŭ je 1 aŭ 2 demajne, sed mi ne ekhavis reindikon. Ĉi tial mi tiel pensis, ke mi jam elmetas tion, ja vi tiuj petis.
Se li ne konsentos, nu mi forprenos la tradokon. Mi ĉi tiel fiaskis! Ĝis tio vi legu!)
 

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Vizaĝo (aŭ la testo-Lombroso)

Jen estas ĉiu, de kiu la nomo okazadis en la noto.
Mi ne rakontas, ĉu kiu estas kiu – vi divenu!
Bonan amuzon!

De „ĉi tiuj” havas tion fizionomion. De ĉiu. Kiam en ’18 la eskorto de kabineto-Károlyi entiriĝis sur la beogradan pacotraktadon, Franchet D' Esperey, la gvidulo de la franca delegacio okulmezuris ilin, kaj nur ĉi tiom li diris: Ĉu vi malaltiĝis ĉi tian profundan? Kaj do ili estas unu bando same ekde tio.

Mi renkontiĝas antaŭ tagoj kun Béla, kiu estas unu kurioza junulo. Li ĉi tion diris al mi: „Mi ne postiras kun atento la Novaĵo-Televido kontraŭ Helmecy, Baráth kaj Veres (nomon de kiu en la kronikoj ie sisteme oni forgesis tuŝi) konfuzan kaj komplikitan aferon. Mi ne postiras, ĉar ili lacigis min ankoraŭ la tagaj aktualigoj, la vente kaprioloj de minutohomoj – laŭ mi ne eksplicite ŝatita Andy Warhol en la mezo de la lasta jarcento diris: ĝis kvin minutoj el ĉiu estus stelo, kaj do de hidiaŭaj neniuj jam vere devas muskuli pri merito de rango de parolotempo. Mi diras, mi ne postiras kun atento, la artikolojn mi nek legis ĝis fino, tiel ke ĉi tie opinion de tia homo vi aŭdas, kiu ne estas devanta en la bildo en malnodeco de multbranĉo de la okazaĵoj.

Do, kiel mi diris mi ne egzistas en bildo. Nur mi rigardis la ekranon, mi rigardas malgrande gapeme, medite, kaj mi vidas la kapokn. Mi vidis kiel ĉi tioj koncernuloj aspektas. Parolas ĉi tio la Helmeczy. Li parolas kaj al tio tiel estas la tiaj vanghararoj. Kaj estas tia grasa flatfroteco, tio en la greson injektita salivemeco.

Cesare Lombroso, italia psiĥiatro en 1876 aperita sia libro tion asertis, ke la krimuloj havas karakteran trajtojn. Sur ĉi tion muzelon devas nur surrigard. Ĉu jam kian kapon havas János Veres? Ĉu kaj kian manieron? Ĉu li kiel parolas? Kaj ĉi tio same al fidrogo-komerciston eklame elektis bubo. (Mi ne scias ĉŭ tio priviĝis al fakto-realo lia komercistemeco de lia moŝteto, sed same ne interesas min.) Kaj do tio ĉi Helmeczy! Mi rigardas, rigardas kaj mi tion pensas: Tio ĉi homo ĉi tie estas unu granda latrono. Estas sufuiĉa nur surrigardi sur lian mienon.

Vizaĝo-meblereco de la knabo Krakkó kaj estas tia simpla, norma jungulo. Al kiu mi kuraĝus tien iri en la ĉefstrato, ke pardonu min, ĉu kie estis la fervojstacio? Kaj mi ne timus la konsekvencon. Ĉar mi Helmeczy-n ne cedus en la ŝtuparejon, kej mi rigardus ke li pasumas ĉirkaŭ la poŝtkestoj, aŭ en la nia etaĝo li ŝteliĝas, nu mi rerapidus, ke mi kontrolu la seruron. Sed ĉi tio estas nur unu subjektiva opinio.

Baldaŭ estos datreveno

 De „ĉi tiuj”havas ĉi tian fizionomio. De ĉiu. Kiam en ’18 la eskorto de kabineto-Károlyi entiriĝis sur la beogradan pacotraktadon, Franchet D’ Esperey, la gvidulo de la franca delegacio okulmezuris ilin, kaj nur ĉi tiom li diris: Ĉu vi malaltiĝis ĉi tian profundan? ^[1] Kaj do ili estas unu bando same ekde tio.”

Kaj mi nur staris tie, mi aŭskultis Béla-on, mi silentas. kaj intere mi dense pendoligis min kapon.

(7-an Aŭgusto 2008.)

^[1] „Vous êtes tombés si bas?”

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

 

„La fremdo estas bela, la fremdulo estas bona”

Malamo-amokokureco de la Hungara Oranĝo

„Lesbano, negro, Lakatos, Rot
fiseksulo, narkotulo, vlaĥo kaj toto”
„La fremdo estas bela! La fremdulo estas bona!
Nur la alio estas bela! Nur la alio estas bona!”

(Moŝta Sinjoro: La fremdo estas bela!)

La „Hungara Oranĝo” noma, de ĝia 1989-a estableco sur kajkaj metamorfozo trapasita, nuntempe al nomo de Endre Bojtár B. ligebla semajnoĵurnalo la saman rolon plenigas – vi komprenu, saman la frendan intereson servilanta, kontraŭnacian intrigadon kaj laŭ profesia nivelo kultivitan entuziasman senradikigecon faras –, kiel iliaj similharoj kunuloj (Popololibereco, Popolovorto, Hungara Gazeto, KAJ, 168 horoj ktp.), ĝi nur en tio diferencas de ili, ke ĝi kun siaj diserigaj opinioj kaj kun sia misgusta retoriko unuavice la junularon ĝi celas, pli ekzakte la inter 20 kaj 40 vivjarojn stratumon. Ne ekskluzive, sed laŭ celopubliko la pleje ĉi tio la aĝklaso rolas.

Ĉi tio nur el tio la eta fakto same tuj frapas la okulojn, ke le supre nomita presoprodokto en breto de unuopa budapeŝta, t.n. „alternativa” sondisko-vendejo same estus trovita.

„Mi tage-foje prenas en la miaj manoj la Hungara Oranĝo nomitan malutilada malgrandan intelektan marĉoorganon” – ridis verkanto de aktualaj kolonoj ankoraŭ en 2002 jaro, en al la Hungara Demokratulo pretiĝita sia artikolo, kio poste el por ia okazo fine tamen ne eldoniĝis –, nome en unuaj urbocentraj sondisko-vendejoj estas senkoste forporteblantaj zorgeme almetintaj malnovaj ekzemploj de la gazeto. Marĝene enorma-forme interesas min, ke ĉu kio okazus, se ia sondisko-vendejo kuraĝus tion la neaŭditan intertinentecon, ke inter la flugfoliojn se ni diru la malnovajn ekzemplojn de Hungara Demokratulo aŭ de la Hungara Forumo oni enkontrabandus.

„«La juneco en infekto de la ekstremdekstro». «Propagando en la sondisko-vendoj», «Roko kaj naziismo mane en mano» – akre sonus la ĉeftitoloj, kaj la ĉampionos de la libera opinio-manifesteco laŭ unu homo postulus monponigecon, enfermigecon, frakasigecon k.t.p. de la koncerulo. Kompreneble la ia estas neimageblo. Unuflanke, ĉar la cerbolavon faras – de kiam estas mondo la mondo – ekskluzive nur al «ili» estas permesita. Ĉi tio estas la ilia propra privilegio. Kaj duflanke tia ni ne enmemoriĝus al ni. Ni estas tiaj bovaj. Nu, sed egale estas.”

Nu, la situo de tia pasitaj kelkaj jaroj nenion ne ŝanĝiĝis, aŭ ke mi laŭ stile mi citu el unu pramalnova „alternativa” ĉiamverdo: „En Oriento la situo estas senŝanĝa.”

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

 Komentaro de la verkisto:

En 2005 jaro eldoniĝis en prizorgo de la Hungara Domo Libroeldonejo „Ni pli grande malamas vin” titole malgranda volumo, kio la sian minadon de la hejma maldekstra-liberala kaj noestalinista gazetaro metis sub mikroskopon. En la publikaĵo rolis en elita loko „La fremdo estas bela, la fremdulo estas bona” titola laboro de Ádám Pozsonyi, kio analizis malamo-amokokurecon de la Hungara Oranĝo titola semajnoĵurnalo. Pri la libro – en tio pri skribado de Ádám Pozsonyi – la magazino „Matula” preparis unu relative ĝisfundan kaj bonan analizon. (La skribado estas same legebla ankoraŭ en la eldono de la dua ampleksiĝa de verkisto „Ĉu kie ni ĉagrenu liberalulojn” titola volumo.)

Muzika komentaro de la verkisto:

Ĝi estas la furorkanto de orkestro post aĝo de „Najbara ĉavo[1]”. Pli ekzakta same ne estas posta, ĉar ni skribis la numeron ankoraŭ kun la „Najbaro” en ’96, laŭ ono de ciklo de la „Notoj el la porkejo” (Tien cetere ti ne tre konvenis). Meritplena estas enpenci, ke la slogano de la numero: „La framdo estas bela, la fremdulo estas bona” tiel fariĝis laŭ ono de la ĉies pensado, ke mem la originalan elpensulon aŭ nek mencias neniu, aŭ nek havas palan nocion, ke tio el tio originiĝas. Ie ne estas nenio, ke ĉirkaŭ ’94-96 mi skribis pri tioj aĵoj, pri kioj en le pasentaj kelkaj jaroj oni komencis paroli nur. La „Moŝta Sinjoro” minimume kun 15 jaroj preventis sian aĝon, tio estas konsterniĝa. Se unu orkestro kun 3 jaroj preventas, jam rekone kapbalancas ĉiu. Tiel en la spaco de muzikemeco tio estas fora la plej mezkvaliteca ekzemplero, sed mi volis skribi unu tian pursangan punkan ekzempleron, kion la tre malkomplikaj „vangoj” same konceptas cerbe, kaj ĝi entrinkiĝas en iliajn konsciojn.

Mem la surbendige ne estas la plej bona, ekzemple la baso estas sufiĉe mallaŭta. Se mi bone memoras ĉi tio estus ia la plej lasta rolado de la orkestro.

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

 [1] El la cigana lingvo transprenita vorto en la hugara lingvo. Sia signifo estas: juna cigana - ne hungara (tio estas: gaĝo) - homo

Tradukis kaj kompilis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Kantosocieton! – Epokspirito

„Alvoko de la Demokratuma Ĉarto [1] pri tio atentigas nin, ke la Orbán[2]-diktaturo kun la intenco de kontraŭa Gyurcsány koncepcia antaŭkoncepta proceso transpaŝis unu limon, de kie ne estas reveno.” Kaj kelkaj subskribinto: Tamás Bauer [3], Gábor Demszky [4], István Vágó [5], Ákos Kertész [6], Ágnes Heller [7], kaj mia favorata: István Dolĉeta (Édeske) Haraszty [8]. (Ĉu ke ĉi tio kiu estas? Mi ne priskrias mian suspekton.)

Ĉu mi eligas sur bazaron? Aŭ mi enrigardetas en la drinkejon. Tie sidas sinjoro Géza. Li lerte tordas la cigaredon. Ĝi estas senkompara, la viro nur rigardi. Oni vidiĝas same el ĉi tiom, ke li estas pli gravas. ke Demszky, kiun la viro ne admiras kun bona koro, plie oni nur deturniĝas kun naŭzo. Kaj ne nur la vidaĵo estas. Sinjoro Géza nur la sian sanon ruinigas, Demszky de la duonon de Budapeŝto.

Aı ĉi tie estas onjo Anja, patrino de kvar infanoj, kaj avino de naŭ nepoj. Ŝi estas tuj pli multekosta kiel Heller. Ŝi valoron, vivon heredigis kaj ne petruigis valoron dum la plena vivo. Nu, ŝi ne subskribis, same kiel mia amiko Gábor, kun alia nomo „sinjoro Joviala”. Li kolektas bakelitajn diskojn. La relikviojn de la pasinto, kontraŭe Tamás Bauer, kiu klopodas ĉesigi ĉion, kio ankoraŭ postenrestis. Kaj jes ja estas Kertész. Kertész kiu ne kun sia skribaĵo iĝis al temo – ĉu kiun diablon interesas unu laŭ Ákos Kertész pestoenuado –, sed kun lia denunco. Kvankam laŭ sia manire same ĝi estas skriboverko.

Jes, li denuncojn kaj malgloradigojn ungis kontraŭ la lian vivtenanta popolgrupo. Sed mi ne pluigas. Mia Sinjoro Dio, ĉu kiu estas ĉi tia multa neniu? Estus tia bone oni ne okupiĝas pri ili.

Kantosocieto [9]! Jes, Ĉi tion esprimon mi serĉis jam depost minutoj. Ĉi tio estas, kio malestas! La Kantosocieto de la Sankta Floriano Fajrobrigada Asocio kun la kondukeco de sinjoro Ĥorestro. Estas ano ankoraŭ same la sinjoro Kantoro, kiu estas cetere brakopasamenta serĝento, nu kaj la sinjoro Notario. Ili sisteme elpaŝas en la Vinrikolta Balo kaj sur la pli gravaj sociaj eventoj. En ĉia dimanĉo, post la meso ili eltrinas lozan ŝprucaĵon [10] en la apud preĝeja gastejo, kie estas kaptebla zona-perkelto [11] same – ŝatato de la sinjoro Instruisto – kaj la ciganmuzikestro je vesperoj tiras la kanton.

Ĉar, kiu ne havas kanton, tiu nek havas koron [12]. Ĉu kiu la diablo estas tio Kertész?

Ádám POZSONYI

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2011. 38.

Klarigo:

[1] Kun nomo de Ferenc Gyurcsány, falita premiero ligeblanta liberala-postkomunista organizaĵo.

[2] En Hungario sian duan ciklojn (1998-2002, 2010-) ŝarĝanta, el juna liberalulo al konservativulo estita premiero (nas: 1963)

[3] En Germanio vivanta juda origina ekonomikisto, favoratulo de la liberalaj polemikaj programoj, lia patro kaj patrino estis oficiroj kaj fruktuzuloj de la komunistaj terora organizo, la mokanomo de lia patro estis: „unga-Bauer”, pro ke li deŝiris la siajn ungojn de viktimoj. (nas: 1946)

[4] Refalita liberalula ĉefurbestro de Budapeŝto (1990-2010) vojotruojn de Budapeŝto li volis kun sakfajfistigo ĉesigi, lia vojo estis ŝarĝita kun koruptadaj skandaloj, milionulo (nas: 1952)

[5] Li estas nuntempe liberala televida-personeco, unu el la preferatulo de la pasinta komunista sistemo, kiu kun kondukeco de konkuraĵoj alvokis sur mem la atenton, kaj li sukcese disvastigis pri mem, ke li estas tre grande saĝa. Li estas ĝenerale konata pri lia varmega malamo de la kontraŭa dekstra-flankaj ideoj kaj homoj. (nas: 1949)

[6] Li estas malsukcesa kaj frustriĝa pri sia hungaro-malamo fama estinta, mezkvalita, juda originanta similaverkisto (nas: 1932)

[7] Komunista juda filozofino, unua reprezentanto de la falita marksista.leninista lernejo-Lukács. La 56-an revolucion poste ŝi perfidis en unu al la komunista parto skribita, pardonpetanta letero. En eksterlando ŝi publike konate diras mensogojn, kaj ŝi intence forkonfesis la viktimulojn de la 2006-a jara estita postkomunista teroro. (nas: 1932)

[8] Li estas neĝueblajn aĵojn verkita moviĝa-arta amatora skulptisto, kiu mem nomas al persekutulo de pasinta (komunista) sistemo, tamen la lando estas plene kun liaj rustaj metala-eljetaĵoj. (nas: 1934)

[9] Civila, aŭtoorganizita, burĝa societo de kantoamantaj viroj. Antaŭ la komunista potencopreno ĝi estis karakteriza, spontanee evoluita institucio de la vilaĝa, malgranda urba kultúra vivo. Post 1945 la potenco rigardis kun malbonaj okuloj – pro ke ĝi estis pro spontanea karaktero nekontrolebla – kaj ili likvidis ĝian agadon.

[10] Hungarumaĵo – maldensa ŝprucaĵo, 1 dl blanka vino kun 2 dl-j ŝpruĉaĵo [akvo kun karba dioksido] – simila specio estas: „longa paŝeco”.

[11] Hungarumaĵo – malgranda porcio perkelto (ĉ: gulaŝa saftaĵo) kun ia garnaĵo (aŭ kun pasto, aŭ kun terpomo, aŭ kun kuirita pastopecetto, noko [same hungarumaĵo]).

[12] Ĉi tio estas citaĵo el unu fama hungara-kanto, el unu popolema arte farita akanto. Ĝia titolo estas: En la Füreda Anna-balo. Muzika kaj teksto: Béla Zerkovitz (1881-1948).

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis kaj la klarigon kompilis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Postamento – Epokspirito

Premio-Kossuth [prononcu: Koŝut] (2008), Hungara Respublika Ordeno (2004), titolo Honora Civitano de Budapeŝto (2002) kaj premio Attila József [prononcu: Joĵef Atilla], la lasta same duoble (1972, 1984). Mi scias ĉi tiom. Tioj estas tiaj premioj, kiojn Ákos Kertész (prononcu: Kertes Akoŝ] ricevis dum la lastaj jardekoj. Sed estas unu multe pli ranga honorinsigno, unu tre pli granda signifa kaj pli estiminda titolo, kion nur tiel oni nomas: hungara verkisto. Ĉar fimedalojn, ĉia stulto ricevus, postenojn, titolojn, manpremojn kaj sub pugo ŝovitajn ’Audi’-ojn kun malgranda leerteco iu enpredus, sed en la Panteonon de la anima grandeco de nacio enveni jam estas serioza aĵo.

Ĉar pri la ministra ŝultrofrapadoj forpase de tempo neniu ne memoras – eĉ kun turneco de la ventodirekto eventuale devas sekreti –, la ’Audi’ en merkato de la uzitaaŭtomobiloj nek devus, sed kreas ion, kio kun forpaso de tempoj same estas parolotemo en la drinkejo, aŭ akran stomakan pasmon elaĉetas el la maturekzamena lernisto, tio jam estas laborprodukto.

Hungara verkisto. Ĉi tion rangon ricevis de ni la ĉi tiu malgrande enuige formuladata homo. Ĉi tion la postamenton uzurpas li kaj la alio, laŭ kiuj „La hungarulojn konsekvence ni laŭdu aŭ ni admonu! (…) Fi, iru hungarulo al via loko!” Ĉi tia lasto estas klasikaĵo de Petro Esterházy [prononcu: Esterházi Peter], kiu en la librofoiroj reprezentas nin, brilegas en postamentojm, pri tioj estus ĝustatempe jam fine depuŝi lin. Same lin, same la alion. ”Li estas erarinta, sed li estas talenta.” Ankoraŭ en la nacia flanko same estas aŭdanta ĉi tia cerbolaveco.

Ĉu li estas talenta? Ĉu kio? Ĉu Konrád? Ĉu Spiró? [prononcu: Ŝpiro] Ĉu Nádas  [prononcu: Nadaŝ] kun siaj nelegeblaj eseoromanoj? Ĉi tio estas ŝerco! Iliaj kulminaverkoj estas intertinentaj mokadoj, se kbankam ne estas, do estas ĉioj neĝueblaj. La tielnomata „liberala” psiko ĉi tien kaptus ĉe freŝa faro. Ĉar ili ne ligiĝas al la „terbulo”, ili nur povas mokadi, ĉar al tio devas distanco. Alkroĉiĝe, ligiĝe estas malfacila. (Pri tio estas vera klasikulo – kontraŭ ili – Mikszáth [prononcu: Miksat] kiu povis esti cinika alkroĉiĝe.)

Mi eldiras: ĉi tioj ne estas erarintaj ĝenioj, sed ili estas postenon- kaj premion enposigantoj, al kiuj la siaj finproduktoj precipe estas nekonsumeblaj, kaj ili ne adaptiĝas al la psikosmo, al siaj sortodemandoj de hungareco. Ĉu propre kial havas ili statuojn. Ĉu kaj dum tio?

Adamo POZSONYI

El „Demokrata” semajnoĵurnalo 

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Vi estas tiu, kiun vi ŝatas

Est 8,12p

Se mi la piedpilkon amas, mi pri tio parolas en ĉia tago, en ĉia minuto, pri tio mi revas, al tio mi estas feliĉa aŭ malĝoja, kial mi estas futbalo-admiranto. Ĉu ne?

Se mi operajn melodiojn klabadas inter laboro, se ĉion mi legas pri Erika MIKLÓSA aŭ pri CALLAS, se en ia ajn muziko ĉi tion aŭ tio klasikan melodian orkon mi opinias malkovri, kaj se laŭ mi al János KÓBOR (en la kompareco kun tri tenoro) estas peko kontraŭ Dio en scenejon paŝi sen muzika instruiteco, kaj ĉi tion (la mian veran aŭ malveran aserton) mi ĉe ĉiu paŝo mi deklamas, kial mi estas opero-admiranto. Ĉu ne?

Ĉu ne, ĉu ĉi tio ne estas demando? Ĉar se tio estas prava, ke „tio vi estas, kion vi manĝas”, kial ankaŭ ni dirus tion, ke „tio vi estas, kial vi entuziasmas”, „tiu vi estas, kion vi ĉiam menciadas”.

Sed ĉi tio ne estus malfeliĉo, ja ĉu kiu ne havus ian manion. Ĉar iel, sed: „manio estas la vivo”. Ĉefe, se ni manie amas la vivon. Sed la vivon ne estas merita same ami aliel, nur vivsimile, necese por vivo, nure „manie”.

Estu manio tien, manio ĉi tien, sed estas tia grado de la manio, kiam tio jam ne estas manio, sed estas unuflankeco, antaŭjuĝo, konceptigadeco, antaŭopinio, strikta horizonteco, kaj tiel tio signifas ian malvastan spiriton. 

Kiam jam estas egale kio okazas, el ĉio agado, el ĉio pasaĵo ĉiam saman konkludon oni tiras. Estas egale kio okazis! Laŭ vera fanatikulo – de la faktoj ne lase mem oni perturbigi – same postsekve laŭ malbona misiisto samon mi papagas, samon mi ripetas, io ajn same okazu.

Tia ĉi grado de la manio nome jan ne estas manio, tio estas tio ne malutilas al neniu, neniun ne ĉagrenas, ne insultas, ĉar ĝi diras pravon, sed ĉi tiam jam la manio konfederas kun la mensogo.

Kiam la subjektiva valortakco kun konscie prenita sur sin aŭ kun tolerita mensogo konfederas , tio jam ne estas manio. Ĉi tio jam estas la Triumfo de Mensogo, kaj ĉi tiel mem estas la Enkorpiĝa Mensogo, tio estas jam mem estas la Surteriĝen Satano.

Mi formulis manie – mi estis insulta – ĉu aŭ jam rekte fanatike?

Se mi tion respondas: „ne interesas min”, kiam sendube.

Sed mi ne forgesu nek tion, ke kun ĉio „efiko” same mezura „kontraŭefiko” estas ligita kune.

Kiel la pendolo elsvingiĝas en unuan direkton, same tiel same elsvingiĝos en alian direkton. Kaj ĉi tio estas natura. Ĉu ne?

Tamen ĉiu scias, ke la „Vero” estas ie sur „Mezo”.

Iaj enmemoriĝis al mi, kiam hazarde (aŭ same ne tiel hazarde) mi implikiĝas en hejpaĝon.

Mi multe jam rakontis, ke la esperanta movado – kio laŭ siaj naivaj kaj utopistaj vidpunktoj estas ĉarma kaj neniel ne estas nekondamnebla eksperimento de la humaneco – bedaŭrinde enmiksiĝis en la trenaĵon de la ultramaldeksto; de la sia naskiĝo komunistoj, kriptakomunistoj, radikalaj socialistoj kaj „utilaj idiotoj” laboradis apude. Kaj en tion – jes! – mi enkomprenas de komenco IGNOTUS, tra KARINTHY la signifoplenan onon de tielnomata ‘eliteco’ de la unua triono de pasta centono. Kiuj, se devis elekti, sen palpebrumo la INTERnaciismon, la inter nacieconelektis anstataŭla nacio kaj la nacia vidpunkto – almenaŭe en Hungario.

Ĉar al ni ĉi tio estas nia malnova malsano. Ni kun ĉi tio malsano kontraŭbatalis depost centonoj.

Ĉu kaj kial estas tio, ke la franculo, la angulo, la esperantisoj de aliaj nacioj unufoje estis franca, angla, litova, aŭ juda kaj nur duafaze esis ili esperantistoj?

Ĉu kial estas tio, ke ĉe ni estis nacia sporto, samspeca manio la hungaro-malgloreco kaj la patrujoperfido?

Same al ADY devu estis morta malsano al tio, ke li divenu, kiel grandajn sensencarĵojn ankaŭ li diris en sia pli juna aĝo, en ia kazo. Attila-n JÓZSEF-on ankaŭ devis elŝlosi el „la Partio” al tio, ke li ne de „frat-tankoj” atendu, ke poste tioj „disbruos rimojn”. Sed nur tiam estis malfrue, tiam jam li nerevokeble kompromitis sin. Apud io – ĉi tie kontraŭ io. Oni ne devas miri. Vi estas tiu, kion ve manĝas, vi estas tiu, pri kio vi entuziasmas.

Unufoje estis unu esperantistino. Vi prononcu sencere, unu neniu, unu ’niemand’-o. (– „esperanto estas nenies propraĵo” –) Ŝi ne faris nenion, nur ŝi lernis esperantan lingvon. Ĉu ke kiome? Mi ne scias. Ĉu tiome, kiel KARINTHY? („Mi parias experantei.”- ĉi tie!) Ĉu aŭ tiome, kiel s-ro ĉefreverendo Sándor GIESSWEIN?

Nome mi trovis unu hejmpaĝon, Ĝi listigas la siajn memortabulojn de hungariaj herooj de de la esperanta lingvo.

Kaj en ĉi tia listo estas ene unu Kató HÁMÁN, la terorista kasistino de la Okcidenta stacidomo, kiun la polico pro ŝia kontraŭŝtata aktiveco plurfoje arestis. En la „malbenito” ne sekretigis, ke al policistoj de HORTHY havis pravon: ŝi fakte klopodis sur faligo de sistemo, kiel tia el Moskvo direktita suicida bombo. Oni arestis ŝin, oni priaŭskultis ŝin, oni ellasis ŝin. Ĉu ke oni batis ŝin? Certe. Ni ne forgesu, la 20-aj, la 30-aj joroj ne estis tio aĝo, kiam la „humajn jurojn” tie febre oni estus defendis. (Ne tiel, ke ĉe Hungario en 23-an Oktobro 2006…) Tiam tio ĉi metodo estis kutima ilo de premagado.

Nu, ĉi tiu ’Kató’ post unu priaŭskulto ŝi hejmen iris kaj post kelkaj monato ŝi mortis. Ĉu kial? Mi pensas tial, ĉar en ŝia organizaĵo tiaj netransponteblaj anomalioj kreiĝis, tioj malhelpis la pluan regulan funkciecon de ŝia organizo. Ĉu ke de kio ŝi havigis tiajn anomaliojn? Ĉu de kio mi scius? Mi ne estas mortenketisto.

Sed en la hejmpaĝo same hodiaŭ tia mensogo estas, ke Kató HÁMÁN en la policejo de HORTHY-aĝo mortis en la „torturoj”. La Vikipedio ne ĉi tiel konas, sed ĝi tuŝas unuan legecon de la fabelo. Ĉu kaj kio estas la fonto: nu, tio kion mi nun citis, la salma esperanta paĝo. La cirklo fermiĝis, venis fino al historio.

Aliflanke tion mi demandus, ke la hungar(i)aj esperantistos kiel kaj kial surprenus ĝis hodiaŭaj tagoj tian Kató-n HÁMÁN-on, kiu – ni konfesu – nek pri la esperanta lingvo nek la sia patruje ne agis nenion. Ĉi tio paĝo aliparte kvazaŭ laŭ „esperanta sanktulo” menciadas ŝin. Estu, lernu la juneco malmultan komunistan cerbolavon…! Komprenas mi! [Rátkai Árpád: Eszperantáliák Magyarországon] Ne estus malbona, mi forgesus, mi trapaŝus ĝin, se subite mi ne trovus alian ’niemand’-on. György KILIÁN. Ĉu kiu estas tio neniu? Kaj ĉu kial li estas sur la glorotablo de esperantistoj? Ĉu kion li faras, kun tio li meritis? Ĉu se ni tion nek scias, kie kraŝis sia maŝino en la 2-a mondmilito, tiam tion ni de kie scias, de kio same li estis esperantista heroo?

La plej bela – kaj la plej karakteriza – dum al mi unu turisma „memorŝtono” en ABALIGET. Ĝi staras (sendifekte) ĝis hodiaŭ tagoj apud enirejo de la stalaktit-groto. Ĉu ke al kio ĝi pretiĝis siatempe, nur mi suspektas. Mi malkonfidas, ke al soveta soldata tomboŝtono, al postrestita tombŝtono ĉar en la mensperdinta planekonimio ni ne povis prepari tiom sovetan tombon, kiomajn tombŝtonojn oni fabrikigis kun ni . Tiel estis ruĝa la kvinfina stelo. Kun neforlavebla ruĝa farbo. Poste, post kiam tioj estis superflua, oni fordonis al la esperantistaj kamaradoj (Pardonu: samideanoj.), kiuj pentis la stelon sur verdan. Pleniĝis-pasis la tempo, venis la acidaj pluvoj, „forflugis super la ŝtono la fero-dento de la tempo”, kaj la farbo deskvamiĝis. Kaj eklumis la neforlamebla kaj la neforgesebla kvinfina ruĝa stelo.

Kiam ni parolas pri la nova aĝo en la historio de la hungara popolo, kiam jam malfermite ebla paroli pri la kulpoj de komunismo, ĉu tiam fakte ankoraŭ ekzistas unu orgazizaĵo en Hungario, kio persilente prenas sur sin la kulpojn de komunismo, la respondecon pri la kulpoj?

Ĉu vere la Hungaria (ne: Hungara!) Esperanto-Asocio restis unusola pluenportanto de la komunista, internacia ideo? Kiel Gáspár Miklós TAMÁS? Ni humoru: vere, eble ankaŭ lin devus mencii inter la granduloj de „la movado”! Ĉu ne? Ĉu ne pripensis ĉi tion ankoraŭ la prezidentaro de la HEA?

Ĝis tio ne pri la konsciaj, pri la perfortaj, insistaj, komunistaj ’niemand’-oj ni parolu , ne ili estu la niaj modeloj kaj la ekzempluloj de la plenkreskonta juneco! Ni parolu plie de sur la rekonstrueco de ’Regnum Marianum’!

Jam, se sur la moskva spaco Ruĝa estis rekonstrui la Kazanjan katedralon, kion Stalin detruigis. Ĉi tio same estus la ŝablono de la HEA! Ĉu kiam estos?

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Kvako - (Epokspirito)

Kara sinjoro Bolgár

La homo ne batalus en ĉia minutoj por la senegaleco. Kelkfoje devas ankaŭ rikozi. La kontraŭrevolucia paroksisma plie elĉerpas la organizaĵon. Tre granda estas la kontraŭpezo. Ĝis hodiaŭ plie dorlotis mem la homaro. kaj en figura senco la subaĵo batalas por ia „egaleco” kaj oni volas subtiri la pli suprajn nivelojn.

La amaso ne leviĝi volas. Oni fortiri volas. En la malpuraĵo oni volas esti egala, en la sordidaĵo, en la kulpo, kaj en la malsalĝeco. Oni tie volas vidi min, malsupre, en la porkejo, ne en la eteraj altoj amus kune filozofadi. Kaj se vi ne subiras sur sian nivelon, oni malamas.

En la limo de urbo 'Hódmezővásárhely'

Do, laŭ iom ripozo mi elmetis sin al satana emanaĵo de la interneto dum malmultan tempon, kaj ankaŭ ne superfue. En la unu video-interdividilo mem sinjoron BOLGÁR mi malkovris kun eksploda ĝojo. Lia silka voĉo kvazaŭ karesis min. Trajtoj de sia vizaĝo tamen karanj memoraĵojn vekis, memoraĵojn. Malrapide malaperaj, jam duone forgesajn emociojn el la paseo, el tempo de mia juneco, kiam tion bandon ankoraŭ kun tia el profundo alveturanta ekkolero mi sciis malŝati, malrespekti.

En la limo de urbo 'Machynlleth'

Unu radio-ensendecon alŝutis iu, kie tio ĉi granda homo faris raporton kun la estro de trafikoteĥnika kaj manipula klaso de Hungara Publikvojo Senprofita Fermita Akcia Kompanio. La esenco tio estis – kie mi komprenis –, ke en la ĝistagoj György BOLGÁR kun ekrondigintaj okuloj konsterniĝis sur tion, ke hodiaŭ estus en Hungario ofociale starigi runan tabulon.

Vulgara Bufo

Kial oni permesis en la limo de setlejo la runajn tabulojn: En tio ĉi li risortadis mem. Mi ne citis lin, ĉar ne estas grava, li estas tia, kia, le faras sian aĵon, sed en la fenomeno malgrande mi cerbumadis. Ĉi tioj estas tie sube. Sed plene. Jam oni ne devas al neniu. Nek en la loka nivelo – siaj verkistoj oni ne legis, siaj fonopartioj estos laŭ nulo –, tiel en eŭropa konekso, kie videble disfalas ĉio, kion oni reprezentas, ĉio sur ekonomia, ĉio sur ĝenerala socia nivelo. Ĉar ja tio ne funkcias.

Oni estas malsupre, en la flako, sed tial ĉi tio ĉi tie jam ĉiom kvakas. Kaj li kraĉadas. BREHM skribas: „la sekrecio de la vulgara bufo, la ’phrynin’, ĝi sekvigas tetanon kaj antaŭ tempan starecon de la moveco de koro”.

Ni preterpasu ilin!

(Jen la kvako-voĉo de senfeliĉulo.
Pardonu min, nur en hungara lingvo estas aŭdebla la neado de la hungaraj tradicioj.Ĉu kial devas klarigi, kial estas bela la rozo, kial estas malseka la akvo… - HEKKP)

Ádám POZSONYI 

(El 'Demokrata' semajna gazeto)

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Ĉu eblas por tio enui?

Jam ni ĉiu kune estis en la „Sciuro”, sed Karolo Keŝkenj ankoraŭ ne estis nenie. Ni tion ĉi pensis al stranga, ĉar sisteme li estis la unua, kaj inter ni iu enpaŝis en la ĝardenejon, li jam tio sidis, en siaj manoj kun gazeto, antaŭe li estas teo – aŭ pli rare estas biero – kaj en sia lipo kun cinika rideto li rigardmezuris la alvenanton.

Ĉiusemajne unuoble kunkuris ĉi tie la amika rondo – S-ro Keŝkenj nominigis moŝte al tablosocieto, ĉar li ĉion malamis, kio estas moderna, aŭ laŭtempa, kaj li serĉis minimume cent jara adekvatan  de ĉio –, kaj ĉi tioj renkontiĝoj tre rapide turniĝis lokon de Karolo Keŝkenj de siaj prelegadetoj.

Sed nun unue okazadis, ke li malfruis. S-ro Najbaro notis ankaŭ cerbumade: – Nu! Ni ne respondis sure nenion.

En ĉi tio momento enpaŝis Keŝkenj.

– Pardonu min miaj sinjoroj! – li ekskuzis sin –, sed mi ekdormis. – Mi havis teruran inkubon – kompletigis li ankoraŭ. – Se ne penturbas la sinjorojn, mi fabelas.

Ni konis, tio ĉi estas nur vanta formalaĵo, sen tio li rakontos, se ni volus, se ne, sed ni atendis ĝis tio li dungigas sin, kaj adoreme kaŝobservis lin.

– En mia sonĝo mi vizitis en holokaŭstan memorigecon – ekagis S-ro Keŝkenj –, kaj tafiĝis de mi la tusado. Ĉiuj ni scias, ke en holkaŭsta memorigecon tusadi estas vivdanĝera afero. La viro ludas kun sia posteno. Mi staris en la densa amaso, kvazaŭ altuŝis min la homoj, kaj mi apenaŭ posedis reteni. Mi laŭlitere dronis. Mi vidis, ke ĉioj okuluj adheras min. kaj miajn manojn antaŭ mia buŝo preme subite mi elkuris el ĉambrego. Mi malsuprenkuris en la ŝtuparo, kaj intere en ĉio etaĝo unu giganta afiŝo okulfrapis en miajn okulojn, en tio unu grandega montra fingro akuze min montris, kaj sube estis la sekva surskribo estis legebla: „Ankaŭ vi estas kulpula’” Mi alveturis en la dompordo. Kontraŭ la SOA aĉetcentro la unu giganta afiŝo majstris la terenon. Tiom sole estis legebla en tio: „Ĉu jam vi pentofaris hudiaŭe?” Mi kuregios ene, trabate sur ĉiuj, tra la „Goj-Polico” brakrupadon portan homoj, fore ĝis ĉielo atingaj de plej nova eldono de la „Antisemita Publikaparolo” titolaj volumo, intere el la laŭtparoliloj la posta frazo stentoris sen ekastareco: „Ni ne cedas al forgeco ĝi enprofundiĝu!” La voĉforto unu foje ĉielbone plifortiĝis, ĝi jam mian timpanon krevigis. En mia doloro mi ĵetis sin en la teron, kaj mi premis miajd manojs en la miajn orelojn, sed ĝi estis senutila. Nenio ne helpis.

– Mi ŝirkrie vekiĝis – daŭrigis S-ro Keŝkenj post mallonga paŭzo, dume ni silente, senvorte sidis en nia loko. – Mi viŝis mian en ŝvito naĝan frunton, kaj tio esti mia unua penso, ke kompreneble mi interkonsentas kun ĉio – peste sekure mi kuraĝos ne konsenti – fortiris sian buŝon moke S-ro Keŝkenj –, sed pardonu min miaj sinjoroj: Ĉu eblas por tio enui?

(2002)

Mantelo estas de tia ĉi skribado publikokonata kaj grandan publikoindignon sekviga memefektivigeco de Akos Kertesz [„Kertees” – Ĝardenisto], el kio la leganto filtrebli, ke ekde 2002 jaro la situo ne variis nenion. (Kvankam tio ĉi ne estas nek novaĵo en la pasinta cent jaroj.) La rakonto haveblas en la volumo „Alveturas la etburĝoj”.

Adamo Pozsonyi


HungarujaEsperantistaKonplotodelaKonsiderejProg

La referencinta hungarulo-malglora letero:


Kara Ladislaĉjo Bartuŝ!


Ĉi tio ŝajne estas privata letero, sed mi estas aŭtoro, la miaj privataj leteroj (kun tre malmulta escepto) same ĉioj estas publikaj leteroj, la mia formo estas tio, ke mi pensadas laŭte.


Mi ne enpaŝis en la Societo Kohányi, kaj kun mia membrokozito mi ne kontribiis al tio – ankaŭ finance – al enlinia postresteco de Amerika Hungara Popolvorto, mi tion opiniis, estas sufiĉa se miajn artikolojn senkoste mi sendos al la gazeto. Mi eraris. Hodiaŭ jam mi konas, mi rekonas, kaj mi klopodas rebonigi.


Kiu same malgrande havas okulojn por mia publicaĵo, oni scias , ke mi ne-tre okupiĝas pri „Fidesz”, simple ne interesas min. Mi enuas, ĉar mi scias. Dum du-tri jaroj mi scias, ke vane mi kriedis, ke oni gardu ĝi alproksimiĝas, rendimento de mia atentigeco estis minimuma.


Jam nek tio ne interesas, kia estas la hungaro. Ĝis tempo mi serĉis la senkulpigojn, sed mi kapitulacis: ne estas senkulpigo. „Por tia ĉi popolo simile estas egsle. Oni volas hundosorton, nu oni volu!”


Kio al mi ankoraŭ interesas, tio estas la maldekstro. Ĉar kvankam la mia sur korpon fasonanta, morala baza socialismo – la esenco al tio estas, ke mi staras ĉiam apud la tretintoj, la prirabintoj, la senhelpintoj, la pezasortuloj – ne identas neniam kun la ĝusta aktuala „partiosocialismo”, tamen ĉi tio estas tia komunomo, tio staras plej proksime min. Kaj mi interesas la sia senĉesa perfido de tia ĉi komuneco, ĉar se ne estas la tia ĉi perfido, nek estas nek „Fidesz”.


Sur tio ĉi la dekstro ridhenas, la maldekstro forpermesas apud siaj oreloj, ĉar sia momenta intereso estas tio, ke oni ne ekaŭdu tion. Alimaniere, kompreneble estus sia ekzistointereso, ke oni havu okulojn, sed ĝis tio tia ĉi bando ne kapablas ekleviĝi, tiuj ĉi same estas hungaroj. Estas minutohometoj. Ili vivas en la nuntempo, ol animaloj. Mi pensas pri la veraj bestoj, nome tio ĉi ne estas morala verdikto, simple estas faktokonstateco.


Tial mi estas teruriĝinta, ke se ankoraŭ same vi riglas la servecon, definitive ĉesos al mi ĉia interfaco, kaj vi scias, ke tio ĉi ne estas ekzistada demando. Ne el tio ĉi mi vivas. Malrapide mi el nenio nek vivas.


Mi ne estas adepto de kapitalismo, sed mi scias tion, ke tian mesaĝon surmetai superflua sur la komunikkanalan reton de la socio, kio ne havas veki al neniu interesiĝon. Sur tion ne estas nenia postulo. (De tio ĉi mi ne absolutigas la merkaton.) Sed mi vidas malespere, ke mi estas fermata en la prizono de la gepatra lingvo, kaj kion mi scias , tio ne devas al neniu , sur tion oni ne havas aĉetanton. Ĉi tie, en la tia ĉi lando ke mi aperas nenio ne okazas, kaj kiam mi ne okazas nek nenio se mi ne aperas.


En la liberaj landoj la liberajn homojn kvankam nek tanĝas tia problemorondo, sur tion mi ne kapablas transpaŝi, en tion mi enmortaĉos.


La hungarulo estas genetike regato. Attila József trovis senkulpigon: „ja de miljar’ per si mem lige / kiel la garb’, popol’ publike, / decidas tie laŭ ordon’.” (trad. Márton Fejes) Sed tio ĉi ne estas senkulpigo, ke la hungarulo nek por la plej gravaj historiaj kolpoj nek sentas fajreruman konsciencriproĉon, ke ĉion oni paratas sur aliun, ke ĉion oni montradas sur aliun, ke oni feliĉe kotbaniĝas en la flako de la le diktaturo, oni porkoblekas kaj oni manĝegas la porkan supon, kaj oni ne volas scii pri tio, ke oni pikmurdos. Ke ne kapablas nek lerni, nek labori, kaj oni ne volas, nur envii, kaj oni havas eblon submurdi tiun, kiu kun laboro, kun lernado, kun novigeco oni fali en ion.


Hodiaŭ jam por la teruroj de la dua mondmilito, por la holokaŭsto sole la hungarulo estas responsa, ĉar la hungara popolo estas tio (kontraŭ la germana popolo) kiu nek ne deklaris, nek ne konfesis, nek ne faris penteman penton, nek ne obeis, ke neniam plie, nek ne suplikis por indulgeco.


Sekve tiel oni nek ne ricevis neniam malligecon!


Pro ke ĉio estas la kredkonfeso de la hanugara dekstro, la sia ideologio , la sia sentaĵo, nur la spirito de maldekstro povus alŝaĝiĝi sur tio, nur la progresa, progresema, demokrata maldekstro povus ŝanĝiĝi , kaj kun tio ĉi oni elaĉeti la hungarulojn, oni meritigi  sur tion, ke oni estus samranga ano de la eŭropa komuno (kun malgranda transmeto: al la komuno de la libera mondo). De la centro de la okdekopaj jaroj, de la aliĝo de Gorbaĉovo ne estus referendi sur sovjeta, bolŝevista opreseco. Ekde la tio la maldektro jam mem estas responsa por mem, por la hungareco, por la lando. Mem estas responsa por tio, ĉar oni malŝparis ĉian sian pozitivan spritan posedon, sian plenan historian heredaĵon de Georgo Doĵa tra Petőfi kaj Ady ĝis Mikelo Karoji, ĝis Stefano Bibo, ĝis Rudolfo Njerŝ, ĝis la antaŭ orientaj germanaj turistoj la limon malferminta Julio Horn, kun la sia hereda medioreto kaj kun sia substrukturo, ke en plena konscioĝeno, laŭ organizaĵo subeeksplode, prirabe, sendefende oni staras kontraŭ atako de la diktaturo. Sed intere la plena maldekstra elito kaj oficira korporacio enstariĝis inter la rekvirulojn, inter la koruptitulojn, inter la ŝtelistojn, perdide nek ideon, sed konkrete same la militistojn de maldekstro, ĉar vundite kaj agonie oni postlasis ilin post la malvekintaj bataloj en la batalejo kaj oni ankaŭ translasis ilin al sia defendo bezonontan civilan loĝantaron. Kaj anstataŭe, ke oni ĝis la lasta kartoĉo oni batalus kontraŭ la diktaturo, tra la etpordoj oni savas la sian raban posedon, kaj sian dermon.


Ĉar el ili same mankas la tia kvar bazoatributo kio faran nin al homoj: la empatio. la solidareco, la toleremo, kaj la konscienco.


Ĉu la Hungarion ne definas funkcieco de „Simicska & Puch” kompanio? Kompreneble mi ne havas pruvon, sed mi havas inkubŝongojn, sangoplenajn seriozajn konklidojn, kiel al mia multa kunulo, al mia amiko, al mia principoamiko.


Pri ĉio kie mi parolu, se jam ne estas nek Amerika Popolovorto?!


Mi atendas la enlinian revenecon de „Amerika Popolvorto”, vi kalkulus je mi same kun ĉiaj siaj legantoj – kun niaj legantoj – kune kaj mi kradas, ke vi trovos solvon, kaj se nur malgrande de mi dependas kaj mi estas kapabla sur ĝin, mi helpos ĝis tio mi eblas.


Via sincera adepto


Akoŝ Kertes


Kara Akoŝ,
honoreca estas via letero, kiel ankaŭ viaj artikoloj, same via amikeco. Kiel mi pli antaŭa indikis, nure la novaĵo serveco haltos, nome kio kostas monon. La novaĵaj paĝoj ne aktualigas plue, ĝis tio ne estos sur tion kovro, respektive nur en tia mezuro, en kia mezuro mi aŭ kelkaj miaj volontulaj kunlaboratnoj tion ĉi ni kapablas fari. La funkcion de novaĵogazeto de „website” enlinio ni devas pendigi, ĉio alio restas. Tie ĉi restos la publikaĵoj, por tio se vi sendos iam al ni skribon, tio kapabla aperi, kaj estos honoreca al vi.

Cetere kvankam vi scias, ke kiome ni interkonsentas en la via letero kun skribitoj.

Kun amika saluto, Ladislao Bartuŝ

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)