El la Panjo elfalis la movadulo. kun tio tiel, ĉirkaŭ ŝia 85 jaroj same ŝi sciis sekvigi surprizon al la familio. Nome Panjo anoncis, ke ŝi foriros sur la Pacomarŝo por Hungarujo silentan promeno sabate.
Ĉu do, nun ni devas ekscii, ke la Panjo estas kontraŭdemokratiulo? Ĉu nun oni malkovriĝas, ke ŝi estas despotoadorulina diktatorofano, unu paroĥisma nacionalistino, kiu konsentas al malkonstruo de la demokratio, apogas la jurpiedpremon kaj – ni eldiru rekte – ŝi pretiĝas por detruo de Eŭropo?
Se tio ĉi tiel iras plue, en la fino ankoraŭ ŝi skribados leterojn al BAROSSO kaj al REDING, ankoraŭ same estus tio, ke ŝi anonci sin en Stasburgon kaj Bruselon, sed posttagmezfoje kun biskvito ŝi atendos en la salono la publiculon de la ’Le Mond’ aŭ ĵurnaliston de la ’Economist’, la ’Independent’, la ’New York Times’ aŭ la ’Wall Street Journal’, ĉar ŝi estas konvinkiĝe pri tio, ke apud sia opinio de György KONRÁD, Ágnes HELLER kaj György DALOS pri la ŝia opinio same ili estas interesiĝemaj. La Panjo nome ĉi tiel limigite interpretas sian funkcion de la demokratia gazetaro, sian multkolorecon de la opiniesprimo kaj la korektan informon.
Ni ne iĝos por kolonio!
Ĉu nu por tio ŝi estas sindone? Ĉu pri tio la malgranda deportado? Ĉu pri la kulako-listo? Ĉu pri la perdo de la tero kaj domo? Ĉu pri la disŝireco de la familio? Ĉu pri sencense finklopoda 85 jaroj? (En la Slovakio pri la tombo de ripozantaj praŭloj feliĉe al ŝi ne devas prizorgi, ĉar tion tempe oni forbuldozis.)
Mi diras, el la Panjo, ĝis ŝia maljuna epoko estis olda faŝisto.
- estus, ke ni mortulon urinadas en la Afganistano
- estus, ke tempfoje ni suverenajn landojn invadas pro nia ekonimiaj kaj politikaj interesoj
- estus, ke niaj bankoj elpikas kun plena Eŭropo
- estus, ke niaj prezidentoj oferofoje por partioceloj uzkonsumas la sekretaj servok
- estus, ke la plej efikeca instromento de la Federacia Kumunika Komiteto (FCC) estas plilongigo aŭ rifuzo de la dissendaj permesoj
- estus, ke la FCC malkonfesus la dissendan permeson, se en programo de la konkreta radio aŭ televido enhavajn ekscepciojn trovas
- estus, ke estas „kuŝo” al tiuj, kiuj ne povas pagi la frekvencajn kotizojn
- estus, ke la FCC mediato-korporacio laŭ organizo estas sendependa de prezidento de Unuiĝintaj Ŝtatoj, sed ĝi apartenas nomumo de sia kvin anoj al lia jurisdikcio
- estus, ke la FCC fojfoje foriĝas por kolektejo de politikej lojalaj funkciuloj
- estus, ke – kiel ili diras, pro limigito de la frekvencoj – estas necesa konekti la eldonitajn permesojn al iaj al publikintereso estas ligita kriterioj
- estus, ke la amerika duagrada kreditokrizo financan monddepresion sekvigis
- estus, ke Naciosekureca Komiteto de la Unuiĝintaj Ŝtatoj ekde 2001 aŭskultintajn instalaĵojn instalis en la plena lando por la kontrolo de telefonaj vokoj, krome la faksa- kaj retpoŝta-trafiko
- estus, ke la amerika kongreso leĝon akceptis, ke kun sankcioj li puneblu pli arabajn satelitajn televidajn televidsendilojn pro malamikaj kaj pri la perfortaj invitantaj programoj kontraŭ la Unuiĝintaj Ŝtatoj
- estus, ke la Unuiĝintaj Ŝtatoj por tio uzas sian kontrolo super la reta-fontoj, ke diversaj manierej li intervenu en internajn aferojn de aliaj landoj
- estus, ke la amerika polico ofte kun violento kondutas kontraŭ la loĝantaro, kaj la misuzo kun povo kalkulas ĉiutage inter la ekzekociantoj de la leĝo
- estus, ke pro la malrĉeco signifoplene kreskis numero de la memmortigoj en la Usono, kaj ĉiujare 32 mil homoj fars finan de la siaj vivoj
- estus, ke 46.3 miliono amerikulo, 15.4% de la plena popoleco propre ne havas sansekurigon
- estus, ke la Usono laŭ la plej signifoplena armilotransportanto eksterordinare pligravigas senstabilecon de la mondo
- estus, ke la Usono militajn bazojn instalas en la tuta mondo
- estus, ke ĉi tiaj bazoj sekvigas gravajn mediajn damaĝojn kaj aeropoluaĵon
- estus, ke meza enspezo de apartenuloj al la malplimultaj grupoj estas 60-80% de meza espezo de la blankuloj
- kaj estus, ke en la Unuiĝintaj Ŝtatoj en la 2008 7783 krimagojn influis rasismo,
sed, ke ĉu kio estas la demokratio kaj kiu estas demokratiulo, tion ni diros.
Kun kora amiko, Billary
PORPANEK José Armando
cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.
Ĉiam mi konis, ke la scienco, kiel tia, estas superflua. Ĉi tion mi anoncas ĝis longe. Ĉar ni rigardu, ĉu de kio estas fiera la scienco? Estas donita amasamasaj malsanoj, naturaj katastrofoj kaj sociaj pestaĉoj, kiuj sen granda ĉeflitera „progreso” same ne ekzistus. Je tian venas la fiera scienco, kaj preze de senfinaj suferoj kaj fortostreĉoj ĝi trovas la unventon – kun tio kompreneble pli novajn pestaĉojn verŝegas sur kolon de la mondo.
Inter pakado de mia librejo ekkonsterniĝis refoje de sur tian ĉi veron, la fleksadiĝo sur la malsupra breto donis pli novan enan ŝerĝon al daŭrigo de mia misio.
La super-tridekuloj ankoraŭ eble memoras pere de Zdeněk BURIAN ĉeĥa pentristo kaj grafikisto – laŭ snoba difino: „paleo- pentristo – pri ilustritaj prabestaj libroj. La ’GONDOLAT’ eldonis ĉi tiojn en la 70-aj, 80-aj jaroj. Ĉio estis tre dika, kaj ili estis plene kun grandiozaj prabestoj. Tia ĉi saŭro, tia saŭro, ŝirantaj dentoj, skvama dorso, cent metra vosto, multa cent tuno. Nu, do mi sidiĝis en la fotelon rigardadi, kaj tre baldaŭe mi devis diveni, ke mi alvenis en alian dimension. Sence dum dudek jaroj ne ekzistis en miaj manoj simila, kaj nun mi konstermiĝis, ke la kun granda gravigeco el alparadintaj klarigoj ĝis hodiaŭ nenio estas aktuala. Iel apenaŭe. Estis la tia granda behemotaĵo, pri tio tion sciumigis la verkisto – kiu laŭ mi bovinon ne tenis, ne nur ne tian ĉi imagintan vivulon –, ke ĝi devis stari ade-ree en akvo, cetere ĝi estus kadukfali pro sia pezo. Oni ŝajnas, ĉi tion same sep jare mi opiniis suspektinda. Nu, pri tio mi legis pasintjare, ke ĝi ne estis. Duonon de prabestoj jam oni nomas alie, kiel en templimo de ĝia eldoneco de la libro, ne tie vivis, ne tiel granda, kaj ne tiam. La cetero akuratas. Estas tio la umo, tion en la holividaj kretenaĵoj tiel oni nomas: ’raptoro’. Tio laŭ BURIAN ne ekzistas. Mi trovis brute, sed ĝi ne estas ene.
„Kun kretenoj ni ne polemikas.” Aŭ: „Se vi toleras, ke la plebo malfermu la sian buŝon, oni estos misuzi kun tio.” Ĉi tioj estas eternaj veroj. Oni estas ĝisdataj de Cezaro. Ĉu la scienco?
Mi enmemoriĝas, kaj pri la Plutono intere malkovriĝis, ke same ĝi ne estas planedo. Kaj jam siatempe mi kredis.
Estas 16-a Novembro, 17 horoj 53 minutoj. Mi sur la mia semajna materio pensadas, sed ne tre enmemoriĝas al nenio, ĉar antaŭ sidiĝeco al skribotablo ĉirkaŭe duonan horon mi en la strato promenis.
Tioman tempon pasigi en la nuntempa realo estas tia stomakoturnanta, ke la viro malfacile reekskuiĝas en tian dimenzion, en tio cetere oni vivas, en tio konservas en la loĝejo estantaj aĵoj – libroj, mapoj, fotografaĵoj, elizitaj ideoj, cigartranĉaĵoj kaj arĝentaj groŝoj. Ĉar en ĉi tia kovraĵo ankaŭ iel povas ekzisti, sed longe mergiĝi en la aĝoanimo sen admonanta-defendanta brakumo de la degluiĝeco, eksmodeco, akceptecon de sur renversan starintan mondbildo, la identiĝecon kun revolucio ĝi signifi.
Revolucio. Ĉi tie montriĝas – tiel do sur sia juĝeco de ĉi tia esprimo –, ke plimulto de la homoj – politikistoj, studentoj, domzorgistoj, kinokasistoj kaj bankaj oficistoj – ĉiuj alproprigis la sur renversan starintan (revolucian) mondbildon, ili akceptas, opinias por voloro.
Revolucio. la tia ĉi vorto tiel pulsas en nia konscio. kiel ia belega fraŭlino, kiel ia eminenta kvalita svisa ĉokolado, kiel sinonimo de la valoro, la kvalito. kaj ili ne komprenas, ke la revolucio ne estas alia, kiel la ŝima pano, la putriĝinta, la ebriada najbaro.
La revolucio estas tio, kiam la funkcieblajn aĵojn por nefunkciebla ni igas. Revoluciigi la instruadon, tion signifas: malmoraligi. Revoluciigi la teatran reĝisoradon: neĝuebla kaj obscena prezentado.
Oni ne toleras, se 56-on laŭ kontraŭrevolucio oni nomas, kvankam estas tio. Kontraŭrevolucio. La socio funkciis, estis leĝa ordo kaj aŭtoritato, poste alveturis la komunistuloj kaj ili revoluciigis. 1956 ĉi tion volis ĉesigi. Se la „revolucio” estas alveno de la malsana stato, ni ne nomus same tion, kio la plej fruan staton, la normalecon volas restarigi.
Estas 16-a Novembro. En 1919 sur ĉi tia tago enrajdis la sinjoro Gubernatoro, ke li pelu la sur renversan starintan realon de revolucio, li ĉesigu la malsanan staton, kaj li alporto la kontraŭrevolucion. La normalecon. Ni reordigu la niajn nociojn, kaj fine ni faru ordon same en la nian kapon.
Respondo-parolado de Mikloŝ HORTHY antaŭ por lia respekto alviciĝintaj budapeŝtaj urbaj dignoj kaj moŝtecoj en 16-an Novembro 1919.
Sinjoro Urbestro!
En koro mi dankas vian volontajn salutajn vortojn.
Mi direblas, mi ne ekzistas en tia animstato, ke en ĉi tia minuto kutimajn kliŝojn mi uzu, la mia jostosento tion komandas, ke sen ĉia preterparolo tion mi diru, kion en ĉi tia minuto mi sentas.
Kiam ankoraŭ ni forestis al tie ĉi, kaj nur radio de la espero palpebrumis en nia animo, tiam – mi eldiras – ni malamis kaj sakris Budapeŝton, ĉar ne tiujn ni vidis en tio, kiuj suferis, kiuj martiriĝis, sed ĉi tie kunfluintan malpuraĵon de la lando.
Ni amis, karesis ĉi tian urbon, tio en la pasinta jaro estis malĉastiganto.
Mi vokas al kadovro ĉi tie sur bordo de la Danubo la hungaran ĉefurbon: ĉi tia urbo malkonfesis sian miljaran paseon, ĉi tia urbo en la koton trenis sian kronon, siajn naciajn kolorojn kaj en ruĝajn ĉifonojn vestis sin.
Ĉi tia urbo en malliberejon ĵetis, elpersekutis el la patrujo la plejulojn de tio kaj dum unu jaro malŝparis niajn ĉiojn havaĵojn.
Sed kiom plie ni alproksimiĝis, tiom plie maldegelis pri nia koro la glacio, kaj ni estas pretaj pardoni. Ni pardonos tiam, se la ĉi tia erarinta urborrevenos denove al sia patrujo, el sia koro, el sia animo amos la glebon, en tio polviĝadas siaj ostoj de nia praŭloj, ami tian glebon, kion kun ŝvita frunto laboras niaj vilaĝaj fratoj, ami la kronon, la duoblan krucon.
Miaj militistoj, poste pri siaj teroj ili rikoltis benon de Dio, ili levis armilon en siaj manoj, ke ili kreu ordon ĉi tie en ĉi tia patrujo.
Ĉi tiaj manoj estas malfersuferintajnmitaj por frata manpremo, sed same povas puni, se devas. Mi estas konvinkiĝe pri tio, do mi tiel esperas, ke tio ne venos la vico al ĉi tio, sed kontraŭe, kiuj sentas mem de kulpuloj, ili konvertiĝos kaj kun potenciga forto helpos en konstueco de en naciaj esperoj brileganta Budapeŝto.
La martirojn, la ĉi tie multajn suferitajn niajn sangojn kun varma amo ni brakumas al nia koro.
cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.
Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
En la ĝistagoj aperis kun „Ek, ni batalu!” titole nova satirokolekto de Ádám Pozsonyi, kio la ĝis tio ĉi la plej kompletan bildon prezentas el la laboreco de aŭtoro. Li elektadas el la rikolto de 15 jaroj, kaj la verkojn siaj desegnoj ornamas. Pro tia ĉi interrilato ni paroladis kun la aŭtoro.
- Ĉu estas intenca la referenco sur la antaŭ tri jaraj lia librobruliga skandalo?
- Nature! Ke la memoron de eblaj forgesemuloj malgrande ni aktualigu, pri tia afero estas temo, kiam oni atendis de ni, ke ni kredu realon de tio, ke post du tagoj, kiel en hungara semajnoĵurnalo ekvenas srkribo kun dumil karakteroj – ĉi tio estis la „Ek, ni batalu!” titolon havanta malgranda absurdo, en tio mi diligentigis purigon de la hungara spirita vivo –, la sveda televido faras kompliaĵon pri tio, ke sur la stratoj de Budapeŝto nazioj marŝas kaj oni bruligas la libron. Jes, ĉar poste mia publikaĵo eldoniĝis, kiel admirinde interagordinta simfonia orkestro alfalis sur min la maldekstra-liberala medio, kaj laŭ vorto ili postulis mian likvidecon. Nature en la nomo de la libereco, la toleremo kaj la homaj juroj. Kiel ĉi tio kutimas. Kun tio nature mi estas klarvida, ke ne pri mi temas la afero, mi estis momenta ilo, estas direbla en bona tempo mi venis al ili, sed ĝuste la okazo pruvis, ke kion en la tia skribado mi vortumis, tio certe estas laŭtempa, aktuala kaj antaŭe malantaŭe ne estas sin transsaveblanta.
- Ĉu tiam la ĉi tia volumo estas kune same ia batala marŝo?
- Se vi pensas, ajne same tiel eblas koncepti. Ĉu kial ne? Mem la titolo, la enhavo de volumo, respektive la el ĝi radianta pensmaniero estas tia, kiel unu danĝeroalarmo. Kiel sono de sireno, kio en la momento antaŭ detruiĝo ankoraŭ atentigas. Enentuale ankoraŭ oni ne estas posta. Ĉar la mondo jam poiome ne estos funkcieblanta. En la posta cent jaroj tiome oni stultigis kun ĉiaj progresaj spiritaj utopioj, kioj staras en kruta kontrasto kun la plej fundamentaj leĝoj de viveco. Kiu finlegis la libron, tiu plu ne estos ebla sen ridheno finaŭdi unu politike korektan televidan interparolon, ne povos poste sen naŭzo finpromeni sur hodiaŭa urbego, aŭ preni en siaj manoj unu prestiĝan literaturan faraĵon. La „Ek, ni batalu!” estas ia fiera en militoordon enviciĝo kontraŭ la homa malsaĝeco, fiemo, servilemo, kontraŭ oportunismo.
- Se mi bone konas, unue vi ekiris sur voĉlegantan rondvojaĝon.
- La kontraŭrevolucion – kiel arta, kiel en spiritohistoria senco – devas atingigi inter la homojn! Devas monrti por masojn! Devas inklinon fari al tio! Ke ili alsentu por sia gusto. Post revolucia cerbolaco de unu jarcento estas tempe, ke ili kun volupta sovaĝeco ili sin ĵetu sur la normalecon, kaj ili ekvekiĝu: la literaturo estas tio, kion inter legeco ne eblas demeti, kvankam ne tio, kion kun prezo de fobia fortostreĉo ne eblas finsuferi! Nomojn mi ne deziras diri – poste inter kvar okuloj – sed la naŭdek protentoj de hungara literaturo estas senvalora. Nulo. La senpensa, kliŝa senideeco iras sian dancon kun la aroganta neniu-doma pensmaniero. Konvenu, konvenu, konvenu. Ne mem, al sia individueco – tion oni ne havas. Mi ekzemple je la nia plej lasta vespero la „Estro kaj sia faraĵo” titolan satiron mi ne konis seninterrompe finlegi, ĉar kiel mem, kiel la ridaĉo de publiko en fiaskon sufokigis la eksperimenton.
- Ĉu ne la eklipseco parolas el vi? Ĉu manko de rekonato?
- De ĉi tioj ne devas. Sed mi ne havas kaŭzon pri plendo. En la lastaj semajnoj – mi devas konfesi – apenaŭ mi havas trankvilon. Kun leteraj sendaĵoj ili ĝenis min el la distrikto, el la Sidejoĉefurbo, sed ankoraŭ same el la regiono de ’Szörényi’ kaj ’Macsói”, eĉ unu aĝa sinjoro, el la foro de eternaj provincioj aliĝis ekscitite. Kaj la volumo ankorŭ estis nenie! Sed nun finas ĉi tia stato!
- Kun senindulga aperteco vi eksaltas al ajnaj tabuotemoj. Multoj certe pli singarde, pli diplomate estus formuladi. Malgrande sur la antaŭ dudek jaraj Ádám Pozsonyi memorigis min.
- La mian punkan pasinton mi neniam malkonfesis, simple alie mi vidas la mondon, kiel dudek jare. Ĉi tio tiel estas orde. La tio same estas malsano de la moderna mondo, ke mezaĝuloj kopias vestadon, parolomanieron, valoroverdikton de la dekjaruloj. La moderna homo jam ne povas digne maljuniĝi. Poste rerigarde sur la mia kompleta laboreco kontraŭmarso kun homa malsaĝeco, la al tio impeto estis karateriza. Ĉi tion dudek jare ĉi tiel mi konceptis: Ni damaĝu la damaĝajn skulptaĵojn! Kun hodiaŭa kapo nur ĉi tieman mi diras: Ek, ni batalu!
Viro ĉiam kun konsterniĝa mirego palpebrumas, ke li intervidiĝas kun la kutimoj de la virinoj. En la banoĉambro estas ok specaj duŝoĝelo – unu blua, du flavaj, rozkolora, blanka, ruĝa, verda, kaj ia nedefinebla – kvankam estus sufiĉa unu peco sapo. Averaĝa masklulo same ne tenas plurajn, maks. ankoraŭ uni alian tipon, plus vangoalkoholo, poste ’bonan tagon’! Se oni ne tiel estas, tie la seksa identeco estas treege duba.
Sed ĉi tio estas nur unu disfrotaĵo el senfino de la objektoj, kaj el la al tioj ligiĝeblantaj fetiĉosistemoj, kun tio la moderna homo ĉirkaŭbastionas mem.
La nia plej multaj objektoj estas superflua. Unufoje unu mia eksa samklasano prenis min por frenezulo, ĉar kun mia telefono sole telefoni estus. „Ĉu ne estas ardanta kun tio ĉi iradi?” li esploris scivole, kaj li gapis al mia vango. „Ĉu antaŭ kiu?” mi konsterniĝis malantŭe laŭ respondo. Ni ambaŭ saman pensis pri la alio.
Sed fakte pri la krizo mi volis paroli, pri la depresio, kio rajdas sur nia kolo. Tion tre certe ne povas sin transsavi. Nu, la mia propono estus la suba: la hungara nacio – pli ekzakte la loĝantaro de Trunkita-Hungario prenas sur sin la postan: ĝis du jaroj ne estas plasmaĵo, saĝa telefono, interreto, ’wellness’, duŝoĝelo, RTL-klub, ananaso, holanda bolbo, ’lego’, ’hamgurger’-o, ’playboy’-o kaj Co-Do. Fekunda tero estas. Tritiko estas. Porko estas. Bovino estas. Pomo, cepo, kokido, lardo kaj vino. Ni nenion enportas. Ni tion manĝas kio ĉi tie produktiĝas. De tagmezo ĝis ses ne estas kurento. Sinjoro parlamentano kun trajno iras aŭ sur ĉevalo. Monhelpo nenio estas. Al deviuloj, al parazitoj nek unu heleron. Se oni komencas rabi, malliberejo. Se oni daŭrigas, ŝnuro. Al la kiu konas kiomajn jarojn insultaĵojn supren ruktantojn estas mansvingo, kaj rideto, kompensaĵo nature nenio.
Nur du jaroj devus, du mallongaj jaroj, kaj ĉia ŝuldo malaperus, ne parole pri tio, ke la nacio kaj materie, kaj morale estus pli sana. Nova, fiera kaj forta, en la sekvonton optimisme vidanta nacio enŝovus en la kontaktoskatolo la aliĝaĵon en la fino de la dua jaroj – se propre oni enŝovus!
Mi havas fortajn skeptinkojn pri tio, ke ĉu tion ĉi prenus sur sin por la konsomanto stultiginta popolo, sed vi kredu min, ĝi estus nur tiom ĉi. Nur ĉi tiom.
