Legendoj (aŭ ĉu ekzistas Esterházy-leganto)

La vivo de tio estas bela, ke oni ekzistas legendoj. En seriozaj lokoj, kiel ekzemple la Hungara Imperio tiaj legendoj vivis, kiel la fama falsa-Petőfi [i], kiu post la kapitulaco vagadis sur la ebeno, kaj el senkosta nutrado ĉe la poemon kaj patrion amantajn popoloj, aŭ Boris [ii], la tronpostulantulo, kiu de sia knabo de nia reĝo Kalomano [iii] li konfesis mem, kaj ĉi-rilate li detruis la finejojn, sed mi mencius ajne reĝido Ĉaba [iv], kiun la sikuloj same depost atendas tie sur la orienta limregiono.

(En la malgrandetaj landoj jes ja nur ĉi tiaj legendoj vivas, kiel la loknesa [v] monstro, la sieĝo de la Vintra palaco, aŭ h…., hej nun preskaŭ mi diris ion)

Surskribo de la tabulo:
„Ni ne petas el la kulturo-malpuraĵo”

Legendo de la hodiaŭa hungara realo estas la t.n. leganto-Esterházy.

Kun mia kolego Zsolt UNGVÁRY [vi] ni alveturis ĝuste pri la premilo-rondatablo de EMI-kampadejo [vii] al hejmen, kaj tiam ni senkusiĝis sin en la sufokejo, iu el ni levis: „Ĉu jam vi legis Esterházy-n? [viii] Ĉu vi povis fine legis? Ĉu propre vi renkontiĝis iam kun tia homo, kiu la Esterházy-n vere legas?” Kaj ni devis konsterniĝi, ke ne estas. Mi komencis du librojn, Zsolt stagnis ĉe unu, sed nek li, nek mi, ni ne renkontiĝis ankoraŭ kun vivanta vianda-sanga koncernulo, kiu fakte legus, legus fine, kaj ankoraŭ same oni ĝuus. Praktike lin neniu amas. (Estus bona se ĉi tion la sekvonta kulturo-funkcioloj de FIDESZ-kondukilo [ix] same kredus, komprenus, kaptus cerbe, kaj poste ne saman la dek kurigitajn idiotulojn same ili favorigus, kiel ili agis tion inter 1998 kaj 2002. 

„La leganto, kiu amas Esterházy-n” resp. „La leganto, kiu legas Esterházy-n” Ili estas ne pruvitaj, enigmaj persunuloj, ekzisto de kiu estas malcerta.

Oni diras tion, ke oni kelkfoje ekaperas en librosemajno, en libropalaco, oni prenas unu volumon, ĉar oni laŭdas, oni entreprenas, poste ĉe la kvina paĝo oni oscedas. Kaj oni kulpigas sin. Ĉar oni ne kredas, ke ĝi estas vere merdo, kaj ne li estas la stultulo. Sed mi erarus, mi petas la leganton riparu min. Ni serĉu la Leganton, tiu legas Esterházy-n. Sur mian adreson - pozsonyiadam@freemail.hu - mi atendas la aliĝulojn, tiuj legas, ĝuas, aŭ jam ili vidis unu veran, vivantan, viglan Esterházy-leganton. Laŭ donaco unu „Fuharosok” [x] volumo (oferteco de ZS.U.) estos lotumita.

Ádám POZSONYI

(12-n Julio 2010.)

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto:

[i] Sándor (Aleksandro) PETŐFI, (1822-1849) unu el la plej grandaj hungaraj poetoj.
[ii] BORIS (laŭ alioj: Boriĉ) nask: 1113 aŭ 1114, mort: ĉ. 1154. Lia patrino estis: Eufemia, la knabino de la kieva grandprinco. Ŝi estis la dua edzino de Kalomano la Libra hungara reĝo, de kiu lia edzo pro ŝia adulto disiĝis. Reĝo Kalomano neniam ne rekonis lin laŭ lia knabo. Sur tri sekvantan hungaran reĝon same atakis malsukcese kun armilo.
[iii] Kalomano 1-a (I. KÁLMÁN) Árpád-doma, hungara reĝo (sia dua nomo: Libra Kalomano) nask: ĉ 1074, mort: 1116, reg: de 1095. De 1102 li estis same reĝo de Kroatuja. Apreca, estimata, granda, hungara monarĥo li estis.
[iv] Ĉaba (Csaba) legenda knabo de Attila huna granda-reĝo. Post morto de sia patro, li kun sia trupo iris sur orienton. Laŭ legendo, se por hungaruloj devas helpo, li revenis sur la Stelo-vojstreko, sur la Lakta Vojo.
[v] Loch Ness – urbo en Granda Britanio
[vi] Zsolt UNGVÁRY (1968) hungara aŭtoro, pibliculo.
[vii] EMI (Egyesült Magyar Ifjúság) Unuiĝinta Hungara Junularo – hungara juna organizaĵo
[viii] Péter ESTERHÁZY – (1950) hungara transdorlotinta, liberala-, socialista, al intelekta nomuminta aŭtoro, deklasiginta ido de malnova hungara duka familio
[ix] FIDESZ – hungara meza-, meza-dekstra flanka politika partio, en alianco kun la Kristana-Demokrata Popolpartio (KDNP). Unue ĝi estis en la kondukilo: 1998-2002. Ĝia estro estas Viktor ORBÁN
[x] FUHAROSOK - titolo de unue en 1983 estis aperita nelegebla libro. Laŭ sia difino estas „romano”, sed la ĝia ĝenro estas nedefinebla. La titolo estas netradukeblinta. Elŝtraŭbeco de la hungara vorto „Frajtantuloj”

Rolokonfuzo

„La estro de Hajdukoarmeo [i] neatendite ekfrapis la vicprezidenton de Jobbik [ii], pro tio Előd NOVÁK ene la partio tion starpunkton koncepis: ne estas bona direkto, ke la tiel nomintaj hajdukoj [iii] volus enmodigas, envirtigas en la nacia flanko tion, se iu estas malliberej-puno.” Mi ne scias, kio okazas tie en la radikala flanko. Mi ne komprenas nek nenian falnkon. Malrapide jam mi nek tion ne konas, en la sia nia strato kio okazas. Sed, ke ia mensmalsana rolokonfuzo movigas la homojn, tio estas certa.

La rolo – kio la konfuzon inspiras – estas la tia miskompreno, ke ĉiu internenus en ĉion. Ĉi tio tiel kontraŭdiras al leĝo de naturo, ke ankoraŭ sia progreso (sia malmolariĝeco) de la pasinta cent jaroj laŭ rezultato same nun „enmiksiĝuloj” sovaĝe baraktas kontraŭe. Ili ne volas ĉi tion. Ĝi nervozigas ilin. Kaj tiom organizaĵo nur ekzistas, ĉio dumas tiel, ke eksklusive li intervenu, ne la aliaj dudek. Eĉ, same ĝi ne estas organizaĵo. Individuo.

Matene vekiĝas la patrioto [iv], li matenmanĝas, li suprentiras la sian pantalon, li dentpurigas, kaj jam li volas estus estro. Li volas direkti. Kaj la alia dekmilionoj, tiu estas ĉiu agento, judo kaj komunistulo, se oni ne deziras ĉi tion. Ĉar la majuskla nacio supre estas sur la horizonto, eĉ sur frunton fikse estas, kiel en ciferomilito, sed la ekzistanta, vianda-sangaj hungaruloj jam ne plaĉas al neniu. Ĉar ili estas la „aŭtentikaj” hungaruloj, kiel ia „undergound” [subtera] sekto. Vera „metala”, vera „gotika”, vera „minekonasa”. Kaj kiu ne decas en la bildon, la tiu estas perfidulo.

Mi alvokas la atenton, ke la nacio, tio estas la onjo Terenjo sur la benko, kiu neniam ne aŭdis de „Kárpátia” [v]. onklo Gezo, kiu la sian nazon nazplugas, li ne kutimis legi, kaj li kun sia „Sokol” [vi] radio sidadas en la ĝardeno atende la rezulto de loterio. Ĉar el tiu konsistas la nacio, la emocia nacio, ĉi tio estas mem la amaso. Kiel estas sia ono kompreneble same la ÁRPÁD-stria [vii] manifestacianto. Ĉar ni, tiel kune estas la hungareco.

Ĉu jes, ke en tion multaj bovoj enapartenas? Iam ĉu ne la nacio estis la nubeleco, poste la nobeleco kaj la spitita elito. Mi enmemoriĝas. la hajdukoj. La hajdukoj en siaj aĝoj estis plejparte rabomurdistoj, sur kiun la ĝendarmoj laŭtire kun pafilo ili ĉasis, kiel sur la damaĝbestojn. Nur se jam la rolokonfuzon mi menciis ĵus.

Ádám POZSONYI

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2011/40

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto: 

[i] Hajdukoarmeo – (Betyársereg) Pro plomultiĝeco de la ciganaj krimagoj, kaj post la mordoj ekzistinta sen armila civila organizaĵo, ekster tribunala, sen registra grupo, koncentrejo de la hungara radikaluloj.

[ii] JOBBIK – hungara radikala dekstra flanka parlamenta partio. La sia nomo signifas hungare ĉirkau: Dekstrulo, La Plej Bono.

[iii] HAJDUKO – (Betyár, prononcu: betjar) – En komenco, centro de XIX-a jarcento vivintaj eksterleĝuloj. Ĉirkaŭ ili grandega legendorondo elformiĝis. Ŝatantaj uloj, kvankam el ŝtelo, el ĉevaloŝtelo kaj el rabo ili rezervis sin. Herooj de legendoj, fabeloj kaj popolkantoj.

[iv] Patrioto – hazafi – la nomeco de la naciulo, dekstra flankulo, konservatilulo. Nomeco de la kontrasta flanko estas: „soci”, „komĉi”, „bolŝi”, „odoraĉa komunistulo”, „soc-libulo”.

[v] KÁRPÁTIA – hungara poporkestro, kun multaj soldataj, patriotaj kaj malnovaj kantoj. La iliaj numeroj ne ludas la oficiala kaj la maldekstra, socialista-liberala medio (la 99% de la medio).

[vi] Sokol – Soveta portebla transistoro, kun akumulatoro (al tio ne povis aĉeti novon, tial kun konfitaĵgumo oni fiksis pilon) la plej populara radiofono de la 60-aj, 70-aj jaroj en Hungarujo.

Maldekstre: sagokrucula; dekstre: árpád-stria flago

[vii] Árpád-strio – (árpádsáv – ÁRPÁD estis la patrujakira ĉefo en la IX-a jarcento) – la plej malnova hungara simbolo, insigno, flago.Ŝatinta simbolo de la hodiaŭa patriota flanko. Laŭdire antaŭ la unuaj hungaraj reĝoj same oni uzis. Ruĝa, blanka, ruĝa, blanka, ruĝa, blanka, ruĝa, blanka kolore. En la 40-as jaroj de la XX-a jarcento el tio ĉi oni faris la sagokroculan flagon kun plusa ruĝa strio. Hodiaŭ laŭ la maldekstra flanko ĉi tio estas aŭtokracia, mazia simbolo, sed ĉi tio estas politika glitigeco kaj mensogo.

Jesua vojo – Epokspirito

La komunistuloj multajn malsalĝecojn parolas – en ĉi tio ĝustadire ne estas nenio nova –, sed la viron jam ĉiam oni frapus surprizoj. Katalin JÁNOSI [1] nuntempe diris parolon en la datreveno de ekzekuto de Imre NAGY kaj liaj kompanoj. Saĝan, prudentan, sur la esencon prilumantan. Imre NAGY estis komunistulo – ŝi estis diri –, kvankam li estis progresa komunistulo. (Laŭ ĉi tioj la komunismo, kiel tiel, mem jam ne estas sufiĉe „über” [supra], ĉi tion ankoraŭ same estus pliigi.) Poste ankoraŭ ŝi aldonis: Imre NAGY estis reprezentanto de jesua komunismo.
Superflua estas nun ni klopadaĉu super la malvarma akva kompreso, kion inter laŭtal vespiroj ni surkovras sur nian frunton pro preterpaso de la serbmalsano. Jes ĉi tio estas boveco, tiel kiel oni estas, sed la komunistuloj – kiel ni tion diris – multajn malsalĝecon ili parolas. Anstataŭ superlokeco de frunta kompreso plie ni transprenu – ĉi tion „progresan”, eĉ laŭ Katalin JÁNOSI jesuan – komunistan vivovojon de Imre NAGY, kaj ni revivigu kelkajn inter liajn uzitajn aferojn. Ĉar pri tioj sisteme oni silentas, ĉiuj en la maldekstra, ĉiuj en la dekstra flanko.

En Jekatjerinburgo, 1918,  Imre NAGY (?)

La entuziasma fidelulo kaj granda hungara reprezentulo de progresa (laŭ Katalin JÁNOSI estas jesua) komunismo en 1918 estis membro de tia ĈEKA-komando [2], kio en Jekatjerinburgo plenumis likvidecon ^[3] de la cara familio, poste en 1949 – kiel fidinda moskvemulo [4] –, jam ministran pri internaj aferoj funkcion oficas (kun ĉiaj certecoj ne sub la signo de la simpla, la kampa, sed de la „progresa” komunismo).
En 1952 jam kiel ministro pri enkolekteco [5] li gardostaron apud altaro de la nobela ideo. Kelkej kamparanojn – laŭ tiama nomo kulako [6] – kiu forkuris en la memmortigon pro ripeta vizito de plenumuloj de subtagmenta balaeco, kun ĉiaj certeco oni trankviligis la konscio, ke ne ia, sed en nomo de la jesua komunismo malsatas la sia familio, oni mortbatas la avon, kaj oni detruas la plenan familion. Kaj ni ne forgesu nek tion, ke en la unuaj tagoj de 56 ĉi tio progresa komunistulo – kiel ĉefministro – kontraŭ la ribelantuloj li starpunktis.

Estas vera merito de Imre NAGY, ke li elektis plie la morton. Ĉi tion multfoje jam oni priskribis. Nu ni restu en tiom ĉi, kaj – ĉi tion mi mesaĝas al Katalin JÁNOSI –, se oni estus, ni ne diru bovecojn.

Ádám POZSONYI

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 26/2008

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukinto:

[1]  Katalin JÁNOSI (1951) ĉefprofesia, vivrimeda nepo; nepo de Imre NAGY, en civilo ŝi estas pentristo kaj gobelinoartista. Ŝi estas entuziasma fidelulo de la hungaria nuntempe socialista movado; ŝi ofte montriĝas kun potencon havantaj maldekstraj flankaj politikistoj.

[2] ĈEKA: (Vo)ĈoKo, ĈoKo: Всероссийская чрезвычайная комиссия – Tutarusia Eksterordinara Komitato –– soveta terora antaŭenorganizo kaj sekreta servo, kontraŭ la „saboteco” kaj la „kontraŭrevolucio” – praulo de NKVD kaj KGB – ĝia unua estro kaj sia organizinto estis Felikso Edmundoviĉ Ĝerĵinskij (1877-1926) [Feliks Dzierżyński, Феликс Эдмундович Дзержинский] en Polio naskiĝinta juda devenanta bolŝevika amasomurdinto.

[3]

http://magazines.russ.ru/ural/2003/9/plotnik.h

Jekatjerinburga Revolucia Komitato 
Soveto de laboristoj kaj militistoj de delegitoj 
Revolucia komisarejo de Urala area 
Eksterordinara Komitato

Noto

Subalterno de kurioza komandejo en domo Ipatjev

1-a arkista pafista milono

 

Komandanto: HORVAT (Gorvat) Ludoviko (Lajoŝ)
FISCHER Anselmo (Anzelm) 
EDELSTEIN Izidoro (Izidor) 
FEKETE Emilo (Emil) 
NAD (NAGY) Emeriko (Imre)
GRÜNFELD Viktoro (Viktor) 
VERHÁZI (VÉRHÁZI? VERESEGYHÁZI?) Andeo (Andás)

Area komandanto: VAGANOV Sergej

MEDVEGJEV Paŭlo (Pav[el])

NJIKULIN

          Urbo Jekatjerinburgo 18-an Julio 1918 jaro                                       

Jurovskij - la caro-murdinta
komandanto

Superulo de ĈoKo                            

Jurovskij                              

[4] Moskvemulo: tio estas nomo de tiu, kiu „venis” (oni sendis) el bolŝevika Moskvo, senkondiĉa fidelulo de la centra soveta bolŝevika direktado – „bona kamarado”

[5] Ministro pri enkolekteco: ĉi tio estis ministrejo en Hungario en la 1950-aj jaroj, reference pro la milita manko de nutrado. Ĝi estis antaŭenorganizo de impostooficejo nur al la agronomio. Kun perforto ili forprenis la laŭ ili rajtigitan agragproduktojn. Post ilia agado la vilaĝo malsatis, kvankam en la lando estos varmanko, kiel en la Soveta-Rusio en la 1930-aj jaroj.

[6] Kulako: En la hungaran lingvon enkondukiĝinta rusa vorto – кулак – ĝi signifas: riĉa kamparano, klasokontraŭulo, malamiko de socialismo (kompenu: stalinismo); originala senco de la vorto estas en la rusa lingvo: pugno

La fiamaso malamas la aliecon

Mode vestita fiamaso staras en la unua linioj de la publiko

Malameco-ondo inundas la antaŭ teatro ekzistantan straton en unu eŭropa ĉefurbo. Burĝoj praktikis sian konstitucian juron: publike ili esprimis, ke ili ne interkonsentis kun unu persona decideco. Sed la bonan iniciaton fuŝis la kanajlaro.

La ekskludeco ekhavis la ĉefakcenton. Ĉi tio tiam malkovriĝis, kiam ĝenerale konata humoristo surpaŝis al sia furioza oratoroj de kunveno sur alprepaitan darelon, kaj li trankvile eksplikis: al li estas simpatia la nun al forpreneco dediĉinta direktoro, li lasus en sia seĝo. Sed! Li enlevus en la teatra trupo de la ofico al direktoro dediĉintan personon, eĉ li prezentus la sian dramon de tia aŭtoro, verkon de kiu baldaŭ eminenta teatrodirektoro sur scenejon starigas.

Tiam ĉi oni malkaŝiĝis, ke mode vestita ĉifonularoj staras en la unua linioj de la publiko. Mem la moderulo, same Niemand Nessumo el la friponaro eliris. Tuj li saltleviĝis sur la barelon, kaj de tie li henis, ke pri cedeco de nomintaj burĝoj en la teatro oni nek povas eĉ paroli. Jen tiaj ne estus ricevi teatron! Tio estas li ekskludis siajn kunhomoj.

Pri tio, ĉar tiuj estas aliuj. Kaj li. Niemand Nessuno manifestaciomastro ne konas, sed same ne volas elteni la aliecon. Li ekskludas la aliencon. Provizore nur kun vortoj. Sed se li havus eblecon, tiam ne nur kun vortoj li batalus kontraŭ la alieco, sed…

Tio estas tipa fiamasa sinteno.

Li montris mem al transcendo la sur batelon suprengrimpanta oratoro, kaj al subcendo li kvalifikis tiujn, kiuj la aliecon reprezentas. Kolerege li braksvingis, liaj okuloj en sango turniĝis, liaj koloarterioj erektis, lia vango furiozis. Kaj al en la unua linioj staranta kanajlaro ĉi tio plaĉis.

Rikoltis sukceson la furiozado.

Bedaŭrinde, ni konas, ke kien kondukis la ĉi tia pensmaniero en la Eŭropo de la 20-aj, 30-aj jaroj. Kiam kelkaj grupoj al transcendo sian montris kontraŭ aliaj grupoj, la tragedia finoevolueco estas orakolebla.

Ni ne povas cedu, ke la furioradantoj limigu la demokration.

Ĝi devas faka polemiko. Ĝi devas fakaj argumentoj. Se iu estas nekonvena por konduko de teatro – kaj estas nekonvena same en aliaj teatroj –, tiam kun trankvila, senca, nivela argumenteco devas esprimi la personan skrupulon.

Malamada ĉifonularo por tio ne estas taŭga.

Vi haltigu Niemand-on Nessunon!

G. Tibor KOVÁCS

El „Gondola” hejmpaĝo – 2. Nov. 2011.

 Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Ĉu kiel ni judadu?

El bonaj konsilo de mia ekstrema konatulo:
Kun gusto! Kiel en ĉio, same en tio ni tenu la devan mezuron. Ni kundutu tiel, kiel tio decas al klerigita, dokta kaj kulturita, progresema sprita ĝentilhomo. Ni pensu ĉiam por tio: finefine li estas same nur homo.

Ne konfesas pri tro bona gusto ekzemple, se sur la amastrafika ilo dum la plena vetura tempo kun argusaj okuloj ni esploradas nazon de nia kunvojaĝanto. Ĉi tio estas needukiteco! Trafleksi sur la sidilo, kaj en la nia etendinta mano ekzistantan liniilon pedante al nazo de nia samvojano adapti kvankam estas la neplueno de senmaniereco.

Se eventuale ni vidas tian de nia kolego aŭ de nia konatulo, tiam ni kolere faltu kune la niajn brovojn, kaj riproĉe kun nia montra fingro admonu lin, poste ni diru la sekvon: - Nu-nu, ĉi tion ne estas permesata! Nu-nu, ĉi tion ne estas permesata! Se eventuale same la nian kapon ni svingas al tio ĉi, tio estas eĉ pli efika.
Ne damaĝas se ni atentas same la alparolecon. La etiketo rigore malpermesas la ĉi tian specan vulgarecon, kiel ekz. „Damna odoraŝa judo!” anstataŭe ni apliku plie la „vi estas petola malgranda fripono!” parolturnon.
Ni estu ĉiam gentila! Se ekzemple difektiĝas en la kuirejo la gasfornelo, kaj en la najbaro loĝanta de maljuna sinjoro Weisz ni petas konsilon en interrilato de urĝaj farendoj, ne damaĝas amikece kapklineti direkte al li – eventuale ankoraŭ okulumon same ni permesablas al si –, poste joviale kapbalance ni rimarkigu la sekvonton: „Bonvolu kun honoro, la gaso enorma danĝera faraĵo. Sed, ja ĉi tion pli bone vi konas.”

Joĉjo DAMNA en flava kolora veŝto

Ĉiam ni sentigu kun niaj judaj konatuloj, ke ni fidas al lin, kaj ni kalkulas je liaj spertoj, je liaj konsiloj. Se ekzemple pri tio progresas la disputo en la laborejo, ke ĉu kiom pecan vivan nimalon povas enplenŝtopiti en varvagonon, por arbitracianto ĉiam ni petu la nian plej proksiman judan konlaboranton. Same ni honorigu lin kun nia fido, se pri nova lampoŝirmilo aŭ pri aĉeto de sapo oni temas.
Aparte ni observu pri koloroj! Ni procedu en tio ĉi same kun la ebla plej granda takto.
Se ekz. al nia juda samklasano ni estas invitita por lunĉo, pli frue ĉiam ni telefonu tien, kaj ni informiĝu, ke en kia jaro li naskiĝis, poste se la koncernulo demandas, ke ĝustadire ĉu kial estas grava al ni, kun afabla sono ni sciigi al li, ke entute oni temas pri tio, laŭe ni ricevis en donaco pompan flavan koloran veŝton, sed ni ne estis certa en tio, ĉu ni ne kauzas ĉu al li malagrablecon, se en tio ni vidiĝas. Post tio ĉi facilmove ni ekridu, poste dum pli novan porcion ni loku en nian teleron el la sur pleto prezentita kuko, en serenhumora tono ni rimarkigu la sekvan: „Sed, je vi estas tia junulo. Certe jam vi ne surhavis flavan stelon!”


Proponinta aplikado: Indigno, Distanciĝo, Ilustraĵo al ekstremulojn prezenanta broŝuro, Ĉe enira ekzameno al ’ombudsman’ laŭ testomaterialo apliko, El beletristoasocio okazanta al elpaŝo resenda bazo, En toleremaj kunvenoj pri la podio direkte al la multopa spektantaro oni flirtigi, dum la suban esprimon ni ripetadas kelke kartave: „skandala!”

Neproponita aplikado: Antaŭ la sinagogo sur kampadejan seĝon stare kun profunda travivado voĉlegecon oni teni, En geedziĝoj, en amikaj kunvenoj sultron de sin reciproko frapade ridhene oni citadi, poste la niajn okulojn viŝade al nian israelida tablokunulo turne sin oni peti poŝtukon, Pro holokausto-datreveno anoncinta sur novelo-konkurson estas konkorsa materialo, Vespera fabelo.

(2004)

Ádám Pozsonyi 


 *Ĉi tio la malgranda ekstrema etiketo-parodio – a’ la [laŭ] Mark TWAIN, resp. J. HAŠEK –, nure al la tablotirkesto estis pretiĝinta, por memcela ridhenetado sia celo. Mi nek ne provadis kun tio, ke mi kumunikigu ĉe io gazeto. Ne ekzistas la tia ĉefredaktisto, kiu estus kuraĝinta preni sur sin la riskon. Unuan vicon de skribado – mi ripetas – kompreneble oni ne estas konsilanta serioze preni. La aŭtoro ekzakte por tio ĉian ’ombudsman’-on kaj homan juran aktivulon rapidas trankviligi, ke li malmole distancigas sin de animo de tio ĉi skribo, kaj solene li asertas, ke tion ekskluzive kiel fortimigan ekzemplon li prezentas.

(Tio aperis: „Ree kelkaj kapricaĵoj al ĉikaneco de la liberaluloj” titola verko.)

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Kvazaŭ-aĝo – Epokspirito

„Kvazaŭ bulko”

En la Historio de la hungara roko titola volumo de János SEBŐK – sia entuziasmiga, bela legaĵo de miaj junaj jaroj, ho ve, ĉu kien same malaperas la malnovaj noblaj idealoj? – estas legebla specifa kategorio: „Kvazaŭ bato”. SEBŐK ĉi tion pri tion bato- respektive rokoorkestron komprenas, kiuj laŭ formo sekvis establitaj solvoj de bato (roko), sed sub la surfaco praktike estis nenio. Nur la granda antraksa malpleno.

Marĝene tiel mi ekaperiĝis pri tia malgranda formulo, ke poste en la lastaj tagoj mi transloĝiĝis, inter laŭtaj vespiroj mi ekverkis eksteren selekti pri mia librobreto la lokon okupantan superfluan arkaikan fatrason. Konsterne mi superpaĝumis unu-du, preskaŭ depost kvarona jarcento en manon ne prenis, sed antaŭ longe, en la sia tempo supere salivovekan kaj timitan varon. Trutokaptaĵo en Ameriko, Fanni kaj Zoey, Ni bombis New Heaven-on. Nu jes, Walter SCOTT, DUMAS aŭ Viktor CHOLNOKY prezenas animskuan senton de la freŝa travivaĵo al la nuntempo, kontraŭe povra Salinger, Malamud aŭ Bellow mem estas la kadavroenuado, la sencensa grizeco. Ili estas mem la nura surfaco. Kaj sube estas la granda antraksa malpleneco. (Ĉu iu scias ekdiri al mi tion, ke ekzemple la „Sur pli altan la tegmenton, ĉarpentistoj” pri kia antrakso tekstas?)

Nu jes, ĉi tie tuj aperas same demandovirklo de la kvazaŭ-literaturo. Ne parole ĉu ne pri la subtenita literaturo, sed por tio nun oni ne havas lokon kaj tempon.

Ĉu observis iu nuntempe la bulkojn? Pli ekzakte tion la bizaran ion, kion kun kapvorto „bulko” oni ekmetas en la bretojn de vendejoj. La surfaco estas bulko, sed ene estas la granda antraksa malpleno. Ekbuterigi praktike estas neebla.

La plej ĉefa karaktero estas de nia tempo, ke ekzistas ĉu ne donita signifoenhavo, kaj se ni tion volas, ke ni tion kvaliton ricevu, kion la memora nocio originale kovras – aŭ iam ĝi kovris – devas trioblan prezon ni pagu. La pano ne estas pano, la lakto ne estas lakto, la viandovaro ne enhavas viandon, la literaturo ne por la legantoj estas adresita, kaj en la demokratio hodiaŭ la opinio de la popolo estas kalkuliĝa la plej malmulte.

Kurt VONNEGUT – kiu ankoraŭ tiel-kiel tenas sin, ĉefe de ofociala literaturo-kritiko por malmulte tenita, do la pleje daŭremaj, fruaj siaj romanoj – diris pri la ĉi tiaj: „Ĉi tiel pasas ĉi tio.”

Ádám POZSONYI

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2008/9.

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Karnomanĝa floro

Mi jam ne scias, ĉu ke estus permeseblanta la lukso de la malespereco kaj la kolero. Aŭ restas kruco de la sobreco kaj la pacienco. Kaj se ĝi restas, gis tio jam ĝi povas resti…

Tio ĉirkaŭ la Nova Teatro (Új Színház) okazas, mem estas ektimiga kaj teruriga. kaj se ni ne konus la historian antaŭhistorion nun jame depost 1919, ni tion kredus, ia specifa, stranga fatalo surfalis sur ni. Kvankam tute ne. Ĉi tio ĉiom estas la stulteco kaj la kun nelĉerpebla toleremo senĉeco de asociiĝanta maliceco. Estas apereco de la amasohomo en la scenejo de la historio. La brulfermiĝo de moralaj malgrandaj pordoj. Oni estas la fina senespereco. Kiel siaj heredantoj de András SÜTŐ malpermesas ludecon de teatraĵoj de aktoro en la nominta teatro –laŭ multopa akto de la artefarita, senracia kaj naŭza cirko, indigno. Kaj nur ĝi estas eta suplementeco aŭ prefere fona-informo: sia heredanto de András SÜTŐ en nia kazo estas László CSELÉNYI, kiun laŭ eksprezidanto de la Televido DUNA, kaj ne ĝuste pro tio, ĉar li faris malbonan programon. Kaj li nun malpermesas teatraĵojn de lia mortinta bopatro, ĉar li kun tio tuj ricevas la moralan liberigecon de tioj, de kioj en tiaj aferoj devas ricevi. (Vi vidu ankoraŭ: József SAS. György HUNVALD kaj la ceteroj… )

Poste alvenas protesto de la germana teatroarta akademio. Laŭ horlibro, sur la unuan kajon. Fakte mi imagas la germanan teatroartan akademion, kiel nur meme alveturas al ili la novaĵo, ke sufiŝa lako pri ducento estradon de budapeŝta teatro ricevis DÖRNER kaj CSURKA. Kaj la germana teatroarta akademio kunektiriĝas, kiel la ostro, se oni citronon gutverŝas sur ĝin. – Ho, vere! – ekkrietas la germanaj teatroartaj akademiulojo, kaj ili komencas febran proteston. Ĉar ili ne havas pli bonan aĵon. Nur ilia malsana animo, la surogataagado, nu kaj jes ja la senkondiĉa servileco la mendantojn.

La animo de Eŭropo fakte estas malsana. Grave malsana estas. Kaj ene animo de Hungarujo estas la plej malsana.

En Hungarujo de ĉiu ekzistas morala liberigo, kiu konas la moziknoton. Kaj por ĉio ekzistas absolvo. Nur devas al tien aparteni.

Ekzistas absolvo al József SAS, al György HUNVALD, al publika leĝulo kaj al idioto kaj al fihomo – ankoraŭ same al Ákos KERTÉSZ. Se Szófia HAVAS eldiras, ke en 1956 antisemita furiozeco daŭras, kaj 1956 ja estis kontraŭrevolucio, tiam ne protestas la germana teatroarta akademio. Kvankam ĉihejme ili komencas klarigi, ke oni estas povra, do la familiaj tragedioj, kaj tiel plu… Se KERTÉSZ skribas, kion li skribas, ne ululas tiomaj siaj merduloj de la ’Die Presse’, ĉihejme kvankam oni klarigas, ke nu tamen nur li estas postvivanto, oni estas komprenedanta… Ĉi tie nur al CSURKA ne havas klarigon. Al li nur la lian patron oni batis en ’Kistarcsa’, en la najbara karcero, ke li aŭdu, poste sub lian nazon oni ŝovis la paperon: ĉu li subskribas aŭ li ne subskribas… Sed ĉi tio ne kalkulas. CSURKA ludas el malbona muziknoto. Al li ne estas rajtigita teatro. Al li nenio ne estas rajtigita, nur la malestimo de tiaj memkandidataj genioj.

Kaj tiam tion pensus la homo, ke ne venus pli elporteblaĵo, kiam alveturas Péter DÁNIEL, kaj ĉi tion li forskribas kun siaj manoj kaj kun siaj putra animo: „Multa konatoj de mi demandas, ke ĉu kion signifas post nomo de Mária WITTNER la ’56-a mortkondamnita epiteto. Nun do laŭ publikodeziro mi ekrespondas. Tio estas epiteto de primitiva, publikleĝa, interbatemada kaj linĉanta prostituito. Ne pli multa kaj ne pli malmulta. Ĝi ĉi tiomon signifas.”

Tie, sur tia flanko jam estas preta liberigo de Péter DÁNIEL. Kaj de ĉiuj, kiuj al karnomanĝa floro de putra animo alparolis. La unu ekzemple ĉi tiomon rimarkigis simple: Ŝin devis estus oni ekzekuti. (Tiel do Mária-n…)

Ni ne plibeligadu la aferon. Estas intercivitana milito en ĉi tia lando. La plej lasta depost ’56 agitiĝas, nur dum kelka tempo fajropaŭzon anoncis la sia glacia teruro de perfido. Sed ĝi ekflamis refoje. Kaj karnomanĝa floro de putra animo de DÁNIEL ĉe ĉio pli bone karakterizas la situon: tioj tie, transe, iam pafigus inter ni refoje. Kaj intere ili bedaŭradus kaj ili denuncus nin ĉe Eŭropo, kaj Eŭropo kolerus, ke ni tro plumpe agonias.

Kaj se poste – la Sinjoro Dio ne donu! – pro ĉi tioj superregus tioj, kioj nun maskiĝe por Hitler marŝas en ĉefstratoj de la vilaĝoj, kiam poste akuze ili sur nin montros: „Jen! Ni ekdiris antaŭe!” Por tio mi parolas: pro vi estos tia, se estos tia. Ĉiam same estis pro vi. Kaj tiam mi kaŝos iun el vi, se devas, nur vin ne, Péter DÁNIEL. Al tio mi ne estas sufiĉe malforta, ke mi mortbatu vin, kvankam vi meritus. Sed mi ne savus de nenio. Kontraŭe mi tion deziras al vi, kion ’Leonidas’ deziris al la perfidula, korpa-anima kripla ’Ephialtes’, kiam tio en lian dorson gvidis la persoj: „Vi tie, Ephialtes! Vi vivu eterne!”

Vivu eterne, Péter DÁNIEL. Ĝis la fino de la tempoj retrorigardu sur vin la sia vizaĝo. Karnomanĝa floro de via putra animo…

Zsolt BAYER

El 'Magyar Hírlap' (Hungara Gazeto)  tagĵurnalo

(Mi serĉis la aŭtoron pro la afero de traduko,  ĉirkaŭ je 1 aŭ 2 demajne, sed mi ne ekhavis reindikon. Ĉi tial mi tiel pensis, ke mi jam elmetas tion, ja vi tiuj petis.
Se li ne konsentos, nu mi forprenos la tradokon. Mi ĉi tiel fiaskis! Ĝis tio vi legu!)
 

Cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)