26 május 2011

Mistera pentraĵo

Csontváry Kosztka Tivadar [Teodoro Ĉontvari Kostka] (1853-1919) estis malinde forgesa hungara mistikula pentroartristo.
Lian arton trapenetris la profunda kaj latenta senca religieco.

Post lia morto lian bildon preskaŭ vendis por veturilbaŝo, sed iu viglaspirita junulo kapablis tiojn savi. 

En la 1902 li pentris la unuan plej enigman keaĵon, la „Maljunan fiŝiston”. [Hungare: Öreg halász]
La bildo temas pri la batalo de la bono kaj malbono, pri la kohero – laŭ sia analizulo.

Se ni spegulas la pentraĵon en vizaĝo de la maljunulo, la du kohera kaj aparta – cetere kune ne ekvidabla – ideo enkorpiĝe manifestiĝablas antaŭ la nian okulon. 

Jen, la sulka vizaĝa maljunulo, tiu sidas en boato sur la trankvila maro. Liaj manoj estas ŝlosile por preĝo, en la fono estas pacema monto, la vizaĝo trankvilon, kontentecon kaj travivadon de la kono, sperton de la Dio ĝi radias.

La baztono de la bildiga parto de la Diablon estas ruĝa. Liaj okuloj estas pikaj, malantaŭ lia dorso la maro uraganas kaj la vulkano ankaŭ pretiĝas elrompi. Li ne en boato sidas, sed en ĉerko.
Liaj manoj ne por preĝo estas ŝlosile, sed komponas piramidan formon, tion ni bone konus pri la framosonoj kaj pri amerika dolaro.


Inter la du bildigojn mi insertis mian unuan plej freŝan travivaĵon de Biblio. Mi trovis nome, ke el la Korano pleje citan frazon el malriĉa Jesaja, el la Biblio transpeis la tion kompono.
Hm! La originalo estas ĉiam la pli bona – ajne skoldu tion la malamuloj – kiel ia ajn kopiaĵo – tion ajne pri multaj monoj oni reklamus.
Mi dumas tiel ĉi plue.


Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)

24 május 2011

Hungara idiotismo - „uniforma krimfarado”

La hungara parlamento leĝon verkis pri la t. n. „uniforma krimfarado”, tio malpermesas kostumi la „timinduktan” milican uniformon.

Ke, ĉu en kiu kio induktas timon, kaj kio kvalifikas laŭ uniformo – tion ne definas la leĝo.

 (fonto: www.fungie.hu)


Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)

23 május 2011

Tempo fluas

Pardonu min, miaj Sinjorinoj kaj Sinjoroj, mi planis unuan surprizon, sed malŝercis min la kompjuterteĥniko. Ĉio miaj tradukoj forflugis – kiel la ŝipo en la vento – ĉioj kvara ĉapitoj.
Pardonema mi donacas por ĉiu du miajn saliko-poemojn.

Lerne el tio ĉi – post tio ĉi – se mi ĝisfaros nove la unuan ĉapiton, mi ne atendos, sed mi publikos tion – per helpo de la Dio.


Saliko-poemo (1)
Mi estus eblinta
Reĝo aŭ stratulino
Sed mi ne estis…
Ne por tio ĉar
En "Segedo"
L’universiteto forkonsilis.  
Nek ĝi dungis min

Saliko-poemo (2) 

La Lokusto mortis
Oni enterigis lin
Portis urtigon sur lian tombon oni


Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)

28 március 2011

Adamo Pozsonyi: Ĉu kontraŭrevolucio? Nu, jes!

La zorgo estas tio bonvolu, kun memo, kun la elirpunkto estas. Kun la vidmaniero, kun la alstaro, kun la tuta aliro oni estas.      
Oni ne havas la bonajn okolvitrojn, tioj sidas sur nia nazoselo. Sur kioj la viton, la realon ni vidas. Jam tre delonge ne estas bone. Kaj se tiel diri unu malfeliĉa malsano, miopo, sian misforman kaj nebulan vidkapablon suplemente ankaŭ kun presbiopaj okulvitroj oni kulminas, ne miru, se oni nekapablas retrovi sur la ĝustan paŝejon, kaj senĉese nur sur misvojo oni iras, kaj oni alpuŝiĝas en muron.
Ĉi tio malsana organismo, ĉi tio miopo, la hungara pensado, la hungara socio, kaj la plena hungara spirita vito, tion tiel oni feliĉigis jam kun ĉio „progreso”, ke – kvankam oni sentas, ke ne estas bone, ke ion nun jam devus fari – de sia morta kontraŭulo petas kuracan pilolon, kaj ne komprenas, kial ne plibiniĝas sia stato.
Se ni volas resaniĝi, ni devas rifuzi ĉion, tion sub la pasinta sesdek jaroj oni martelis en nian kapon. Mi scias, ne estas malpeza, la refleksoj entrinkiĝadas en ni, sed ne estas alia elirejo. Se ni povas resti en vivo.
Vere oni povus plue iri, pli malantaŭe, ĉiam en la dekokan centonon, ĉar tie komenciĝis ĉio, en la tempo de klerismo tion oni nomiĝas en la lempo de malklerismo, sed se homoj falegis en la kelon, antaŭ ĉio en la teretaĝon oni alkroĉiĝu, kaj nur poste premu la butonon de la tria etaĝo sur la supretirigo.
Tio ĉi longada enkonduko marĝrne tio konekse evitis sub mian fontplumon, ke antaŭ tagoj en la ekrano – malofta momento, ja el ideo mi ne rigardas televidon – mi vidis povran kaj far mi respekte Marian Wittneron, kiel furioze defendis juston de ’56, kaj ŝia una precipa punkto de akuzero estis tio, ke la tion piedplatiĝoj sur tiojn diris: kontraŭrevolucio.
Ŝi tion ĉi proplendis.    
Ol kiel ĉiu poste proprenos tie ĉi sur la nacia flanko. La ĉioj verkistoj kaj publicistoj, kantistoj, opinioformoj kaj fiproleta strata kverelemo.        
Estas eraro! Estu sur tiojn fieraj! Tempe estas ni forĵeti la nekorektajn okulvitrojn. Tion, ĉion la niaj kontraŭuloj faris sur la mian nazoselon.
Jes, fine ni prononcu, ni akceptu: hungara Kvindekseso estis kontraŭrevolucio, kaj ĝuste tio pruvas ĝian puron, valoron kaj historian rangon.          
Mi kompreneble komprenas Marian Witneron. Mi ekkomprenas. Kaj ĉiun, tiu suprestertoradas, se oni audas tion gloregan, sanktan kaj majestan konstatadon: Kontraŭrevolucio.
La refleksoj funkcias. Ankaŭ tre bone. La okulvitroj estas en ili. Enbatis en nin, malnovtempe oni pezocentras, ke la revolucio estas bona. La revolucio estasnobela. La revolucio estas ioj majestoj kaj malpuraĵe „orde” aferoj, tie aĵe sufokoj helpas, kaj poste estota la grandlitera libereco.
La kretena Koŝut (Kossuth, hungara politikisto) la malsaĝo kaj maldekstra bremso Jasi (Jászi – judhungara politikisto) la kanajla Karoji (Károlyi – hungara fipolitikisto), ne parole pri la ĉiu pri la malbonfara revula belanimo, utopiano kaj idealisto, tion farpasigas starigi al muro Vitezo Grandmineja Nikolao Horti. (Horthy Miklós – hungara guberniestro) Sub Horti, tiu ĉiam fiere konfeis sian kontraŭrevoluviulon.     
Forĵetu finfine la ererajn okulvitrojn!
La revolicon estas malbone. Ĉi tion notu. la revolucio estas sio la infekto, la malmuraĵo, la renversiĝo, la kaoso, la miskonfuso kaj la misfortuno de la ĉia radiko. 
Ĉiam ankaŭ tio estas!
1956 ĝuste tial  ne estis revolucion, sed precipe kontraŭrevolucion estis.         
Niaj grandaj kunmezuroj de fortoj estas ribelaĵoj, ne tamen revolucioj. Ili la normalaĵon protektis. Laŭ la progreco, la diserigo, la utopistaj evolucioj estus ekskuiĝantan realon, laŭ la origanalan da Dio krean ordon ili volis rekonvertis.
Ribelulo estis Kopanj (Koppány), Vata, Bank Ban, Boĉkai (Bocskai), Rakoci (Rákóczi) kaj la kindeksesaj vekiĝoj. Revoluciuloj estis kvankam Martinoviĉ (Martinovics), Koŝut (Kossuth), Karoji (Károlyí), Bela Kun (Kun Béla) Salaŝi (Szálasi) kaj la demokratika opoziocio de la okdekaj jaroj.
Finetempe estu surmeti la demandon! Kial ni volas en la okulo de la nia kontraŭulo estas valoraj? Kial ni adoptas ilian normon? Kial ni soifiĝas ilian laŭdvorton? Kial ni avidigas post dekstro de la nia murdinto? Pro kio ni petegaĉas pro frapado de la nia ekzekutisto.
Ĉu ili diras: kontraŭrevolucio? Batu sur nia torako! Ĉu tion diras: reakaciano? Ni kapjesu: Nu, jes! Ĉu tion diras: degluiĝoj? Diru ni: nu, ankoraŭ estas belaj aĵoj. Ili ridaĉas: malsaĝuloj vilaĝanoj! Ho jes, poste eŭropaĉoj! Kalumnias ili: ĉu rasistaĉo? Ridete ni mansignu: tio ĉi sole natura estas.

(barikado, 2009 - tradukis: Per Spegulo)

27 március 2011

Divenaĵo

Nuntempe estas mode tio ĉi la grafika maniero: en bildo figuri pensojn, ideojn.

Kun unu vorto, ĉi tion nomas l' etikednubon. (Dankon al Wordle!)

Demando: de kiu, kie, kial kaj kian paralon ni vidas? 
Lotaĵo: la  ĝajo de l' deĉifro.



Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)

23 március 2011

Hodiaŭa mia konsterniĝo, refoje kaj denove mi kapablas konsterni

Kaj al la anĝelo de la eklezio en Laodikea skribu: Tiele diras la Amen, la atestanto fidela kaj vera, la komenco de la kreo de Dio: Mi scias viajn farojn, ke vi estas nek malvarma, nek varmega; mi volus, ke vi estu aŭ malvarma aŭ varmega. Tial, ĉar vi estas varmeta, kaj nek malvarma nek varmega, mi elsputos vin el mia buŝo. Ĉar vi diras: Mi estas riĉa kaj akiris riĉon, kaj nenion mi bezonas; kaj vi ne scias, ke vi estas la mizera kaj kompatinda kaj malriĉa kaj blinda kaj nuda; mi konsilas al vi aĉeti de mi oron rafinitan per fajro, por ke vi riĉiĝu; kaj blankajn vestojn, por ke vi vin vestu, kaj por ke ne aperu la honto de via nudeco; kaj kolirion, por ŝmiri viajn okulojn, por ke vi vidu. Ĉiujn, kiujn mi amas, mi riproĉas kaj punas; estu do fervora, kaj pentu. Jen mi staras ĉe la pordo kaj frapas; se iu aŭdas mian voĉon kaj malfermas la pordon, mi eniros al li kaj manĝos kun li, kaj li kun mi. Al la venkanto mi donos sidiĝi kun mi sur mia trono, kiel mi ankaŭ venkis kaj sidiĝis kun mia Patro sur Lia trono. Kiu havas orelon, tiu aŭskultu, kion la Spirito diras al la eklezioj. (Rev;3:14-22)


Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)

18 március 2011

Kabareto laŭ l' Spektaklo de Benjamenĉjo Monteto

 
Mi ne ŝatis, ne vidis, kaj ne amis, sed ĝis tion tiam kvindek duan epizodon nun gaje mi rigardis la spektaklon de „Benny Hill” anglan humoristaĉon, aŭ aktoraĉon. Pardunu min!
Sed ĉi tie, en tio epizodo estis unu ĝenelo, Alison kaj Rebecca Marsh anglaj artistinoj al mi altertaksis, kaj plaĉis.
Ĉu, kio estus kun ĝenelo? Ĉu vivas? Ĉu laboras? Kiu scias?
Mi plaĉas ilin, belajn virinojn. Ĉu iu scias pri ili ion ajn?
Ili kantas: la „Money Makes The World Go Round titole kanton.
 (Oni preparis en: 31-an marto 1986.)

[La detalon de spektaklo mi tranĉis. Sole tranĉis mi, ne mi preparis.]

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj
(HEKKP)