24 december 2012

Profetaĵo de Nostradamus – negre kaj blanke

Antaŭ ol iu kredigis la plej novan laboraĵo de la mondfino-negoco, kiu per Nostradamus provus demonstri, ke post la 1.000.000.000-a aŭskultado de la Gangnam Style artikola kanto alveturos la mondfino, ni klarigu kelkaj etaĵon.

- Kone laborojn de Nostradamus, estas trankvile ekdirebla, ke nek ian, nek similan neniam skribis la Majstro.
- Cite Nostradomus-on ĉiam oni indikas la numeron de la adervatan Centurion per roma numero, kaj la numeron de la versaĵo per araba numero.
- Franduloj ankaŭ la originalan provencan tekston kutimiĝas citi…

Kontraŭ tio kion oni vidas?
- Post la en citilon metinta „From the calm morning, the end will come, when of the dancing horse the number of circles will be nine.” vortumo oni estas trovebla „Nostradamus 1503” subskribo. [„Dum la kvieta mateno venas la mondfino, kiam la karakolanta ĉevalo alstrebos naŭan cirklon.”]


Sed:
- Nostradamus en 1503 precipe nenion skribis, ĉar tiam li naskiĝis kaj la ĵusnaskitoj la plej malofte taŭgas skribi – eĉ la plej multoj ankoraŭ paroli ne taŭgas.
- Nostradamus en siaj orakoloj neniam uzis per citeroj skribintajn numerojn, ĉiam per literoj li priskribis tiojn.
- Nostradamus la pensebajn okazantajn templimojn ĉiam per zodiakoj kaj domoj priskribas, ankoraŭ de la precizaj jarmarkeco ankaŭ detenis sin, escepte de kelkaj aferoj.
- Je la tempo de Nostradamus oni ne konis la „ĉevalo” ĉinan horoskopan signon en Eŭropo, pro tio ne uzis tion.
- Sed estas denuncanto ekvortobildo de la falsa cito („calm morning”), kiu baziĝas laŭ la populara karesnomo de Koreo, el tio sed baze estas kondiĉebla, ke la falsaĵo aŭ al la korea, aŭ la amerika kulturorondo estas konektebal.

Baze oni estas kondiĉebla, ke la falsaĵo aŭ el la rondoj de mem la deklamisto, aŭ pri la sia entuziasma flanko survenis sur la reton, dja ĉiu klopodos post tio rigardi tion, ĉu ĝi atingas la naŭ nullan unu miliardan aŭskultecon la muzikaĵo. Kaj la alŝutulo pro ĉi tio spektinteco monojn ricevas – kompreneble.

Ankoraŭ ni aldonu, ke Nostradamus apartenas inter la plej ofte falsitajn aŭguristojn, ja per la Nostradamus marknomo ĉiom, ĉu bonon ĉu malbonon facile ebla forvendi.
Ĝi estas ĝenerale konate inter la plej ĉi lastaj inidire falsaĵoj de Goebbels, kiun en Francio, aŭ falsaĵoj de Churchill, kiun super Berlino oni disŝutis, sed ĉi tioj almenaŭ adekvate imitis la stilon de Majstro. Sed tio ĉi, tio ĉi la bildo, tio ĉi la orakolo estas sed elementa lerneja, sennivela neniu, kiu ankaŭ por falsaĵo estas malforta.

Instruaĵo:
Se iu por falsigo donus sian kapon, almenaŭ okulte ellernu!
Ĉar certe ankaŭ ĉi tio estas kompleta branĉo de scienco, unu el alia branĉo de la iama Septem Artes Liberales, Sed iel hodiaŭ ankaŭ sur ĉi tio vojo, nur la ĉarlatanoj sukcesas – tiel oni estas videbla, la granda laboroinvetado, la scio, la kvalifikiteco jam ne estas modo…

Per Spegulo

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)

21 december 2012

La tomboŝtono (detalo)

[Monologo de Boris la bulgara skulptisto]

„...
    - Ĉu vi konas, mi estis malriĉa knabo, kaj je mia infanaĝo mia patrino dungigis min al la komunumo por porkaristo. Vi nun ridas, sed antaŭ la porkoj ĉiu levus sian ĉapelon. Ĉu vi scias kiaj bonintencaj, honestaj animaloj estas tiuj? Dum tri jaroj mi eliris kun ili paŝtejon, de printempo ĝis aŭtuno. Mi ekkinis ilin. Fidelaj, honestaj. Ĉu vi komprenas? Ili amis min! Sed mi ankaŭ ne estis porko, nur homo…

    Li glutis ete, kaj ĝis unu momento li gapis antaŭen sin sur la plankon. Poste li daŭrigis:

    - Iuaŭtune oni suprensendis min glanigadi supren sur la montojn. Tiam okazis, ke lupoj komencis evitadi la porkaron. Estis unu inter la min komisiintaj bestoj, kiu ĉiam aparte iris kompare kun aliaj. Skabia, maldika malgranda porkinieto. La alioj ne toleris ĝin inter ili, ĉar ĝi suben malpuraĵiĝis en sia kuŝado. Ĉar la porko estas tre pura besto, ĉu vi konas, tiu forpelis de mem la tian. Tio ĉi porkineto estas la hontaĵo de la porkaro. Kaj ĝuste sur tion ĉi atakis la lupoj.

    - Matene okazis, apenaŭ iam post tagiĝo. Ĵus elpelis la bestojn el la gregejo, kaj dormeme mi premis mian dorson al fago, kiam la ŝrikon mi ekaŭdis. La malgranda skabia porkineto ree iome pli fore nazplugis de alioj, kaj tiun ŝtelumis la lupoj. Kvarope ekatakis ĝin samtempe. Sed kiam mi suprenlevis mian kapon pro la krieto, jam ĉiu porku direktiĝas supre la iliajn kapojn, kaj en la sekvonta momento la plena porkaro kungruntetis , kaj kiel ega negra cilindro kuregis sur la lupojn. Nur bildigu al si ducent-iom porkojn, kompakte unu apud alia, per suprenlevinta nazo rapidegi, blove kaj dentklakige! Dum palpebrumeto ili forpelis la lupojn, kaj la malgranda skabia porkineto havas nenion malfeliĉaĵon, krom kelkaj mordo. Sed mi pripensis multan tiutempe pri tio, ke kial ankaŭ protektis la bestaro tiun la unu, kiun alimanire ĝi elpuŝis el mem, kaj kiun poste neniam reakceptis. Sur nur nun mi eltrovis: pro tio ĉar tiu estis ankaŭ porko.

    - Nu, vi vidas, pro tio mi ŝatus esti porko. Ĉar mi envias de la porloj la solidarecon, kiu mankas el la mia homa bestaro. Ni doktrinojn diskonigas, kaj sloganojn amasigas sur pasvortojn, sed dume ĉiu nur pri mem okupiĝas, ne sian etfingron ekmovus por alio. Se tiam, tie en la arbaro, la mia porkaro ankaŭ tiel tenas sin, kiel hodiaŭ la homa socio: sisteme la tutan bestaron manĝegus estinta la lupoj. Kiel ankaŭ la homojn manĝegas sisteme la malbonegeco kaj la egoismo. Unuafoje emle min, Sed poste ankaŭ aliulon. Kaj fine ĉiun. Ĉiun! Ankoraŭ ankaŭ tiujn, kiuj nun min manĝegas tie en la kontoroj! …”

WASS, Albert


cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)

10 december 2012

La 152-a E-o Tago


Лазаръ Маркович Заменгофъ – Eliezer Levi Samenhof
Lazar Markovits Zamenhof

Esperanta pseŭdonomo: D-ro Esperanto
Lazaro Ludoviko Zamenhof

La 15-an de Decembro, 1859 li naskiĝis en la laŭ cara Rusio okupinta, urbo Беласток, en la hodiaŭa poluja Białystok (Bjalistoko).

Daŭre oni tion mensogis, ke en Polujo li naskiĝis, ke estu pli konforma. Ĝis la plej postaj tempoj ankaŭ pri la lia juda deveno estis malpermesita – almenaŭe tio estis „malĝentila” – paroli; laŭ la plej fruaj movadaj tradicioj.

Lia naskiĝtago en la E-movado estas la „Zamenhofa tago”, aŭ la „Esperanto-tago” (mallonge: E-o Tago)
Ni pensu pri li, kiel unu el la plej granda revulo de sia epoko.
Sed kiu almenaŭ klopodis ne malutili, ne tiel, kiel ajna lia samtempulo, samnaciulo kaj sampatrujano. Kiel ekzemple Lenino aŭ Benjamino Herzl, aŭ Freŭd kaj iliaj (laŭ nomo) „kamaradoj”.

Je la lia naskiĝtago la unu el pluraj lian penson mi citus – precipe al la blindiĝintaj malderstuloj: „Esperanto estas «nenies propraĵo», nek en rilato materiala, nek en rilato morala.” [En la unua kunsido de la 1-a Universala Kongreso en Boulogne-sur-Mer, la 7-an de Aŭg. 1905]

{Mi rimarkas, ke la Doktoro en sia lingvofarado la „dekstro” vorton konsideris pri normala, sed la „maldekstro” vorton per la „mal-” prefikso li kreis… Do, la maldekstro niniam estus la normaleco.}

Nome la esperanto ne estas laborismovada helpilo, ne maldekstra flanka ŝtelista, apaĉa lingvo; la esperanto estas tiu, kiun la ĝiaj aplikuloj faris el tiu. Nur bone devas alproprigi, kaj uzi, uzi, kaj uzi. Paroli, paroli, paroli! Skribi, skribi, skribi, kaj traduki, kaj traduki.
Pri la nia plej granda plezuro kaj gajno.

Feliĉan Zamenhofan tagon mi deziras al ĉiu!

Per Spegulo


cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)

08 december 2012

Mikszáth kontraŭ Kennedy


Kiu ne konus faman diraĵon de prezidanto Kennedy[1] , kiun la 21-an de Januaro, 1961 li diris:
„And so, my fellow American: ask not, what your country can do for you -- ask what, you can do for your country.”
Eble ankaŭ ne devas traduki, ĉiu elmemore konas, sonoras, amas kaj citas, kiel originalan, tian kennedy-eskan aforizmon.
Ĉar ni konfesu, estas saĝa tio ĉi la eldiro!

Ĉu kaj ĉi tiojn alienojn de Kálmán Mikszáth[2] el la „Stranga geedzeco” vi konas:
„Vi havas multajn bienojn, kampojn, muelejojn kaj sennombrajn liajn servutulojn. mia kara filo. Ĉi tuojn ĉiun la ĉi tio patrujo donis al vi. Do, nun jam enpensiĝu pri tio en via plena vivo, ke kion vi donis por tioj ĉi al la patrujo? Amortizu, mia filo, eterne amortizu, faru unu noĉon en via koro, kaj se vi estus alvenonta tien, ke vi pluran redonos al ĝi por tio ĉi, tiam la miaj polviĝontaj ostoj tiun sonĝos.”

Mi ripetas:
„Do, nun jam enpensiĝu pri tio en via plena vivo, ke kion vi donis por tioj ĉi al la patrujo?”

Ĉu estas simila? Laŭ enhavo ĉiamaniere.
Ĝi estas samsenca ke ne la Mikszáth estas la parafrozo, ja la „Stranga geedzeco” en 1900 eldoniĝis.

Ĉu konis J. F. Kennedy pri la supra penso de Mikszáth, ke – eventuale – nur hazarde kvazaŭ sunkonscie li citu – kiel el la granda komuna, etera prudeco de homaro mergintan ideon?
Kiu konas?!

Kiun sed ni konas, ke unua amerika traduko de libroj de Mikszáth en la 1880-aj jaroj aperis, kaj tioj tuj estis por „furorlibroj”. Kaj ankaŭ tiun ni scias, ke favorata libro de prezindento Theodore „Teddy” Roosevelt[3], kiu kun la hungaroj ne estas troa amikema, kiun ĉien portis kun mem, kaj ĉiam sur sia noktoŝranko ĝin li tenis – ĉiam ene kaj ene leginta – la „Ombrelo de Sankta Petro” artikola libro estis. Ankaŭ cetere je tempo estis tendenceskaj legi, ja estis intelektualaraj paroltemoj la liajn verkadojn. Kaj grava mem ion taksanta intelektualaro ne estus estinta sen kono de Mikszáth. Nu do en Ameriko. Iam.

Kaj ankaŭ tion ni konas, k epri la eventuala prezidanteco pretiĝasntaj junuloj ĉion vibreton, kutimon, liajn favoratojn de la antaŭaj prezidantoj ĉiam esploris. Tiel ne estas neebla, ke pri la prezidanteco frue destininta John Fitzgerald knabo ankaŭ estus studinta – kiel favoran legaĵon de la „granda prezidanto”, la granda prao, kaj ajne ankaŭ alian tradukon de Mikszáth. Onidire ankaŭ la „Strange Marriage”-on. Kial ne?
Sed ke li estus lerninta efektive, tion ĉi diru oficialaj biografio-verkistoj de Kennedy!
La penso aliparte – fakte – estas simila.
Surprize simila.
Ĝuste por prezidanta parolo estas konvena.

Estu ni do fieraj pro nia komuna Mikszáth, kiu per liaj verkoj ankaŭ hodiaŭ impresas – ajne subkonscie – la amerikan patriotan generalan opinion.
Ĉu vi, kiun lian libron legis lasfoje? Kaj kiam? Ĉu kaj oni plaĉis?
Parenteze, ĝuste en tio ĉi jaro estis 165-a naskiĝtago de la granda hungara verkisto.
Je 15-an de Januaro.

Per Spegulo



Por la koloriginta portreto de s-ro Mikszáth
– mi plenkore dankas al mia fesbuka tre talenta amiko,
al s-ro nobla László Bernáth de Bernáthfalva
(urbo Pécs - Hungarujo)
 



cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)
Notoj:
[1] Kennedy, John Fitzgerald (1917-1963) irlandnaskiĝa, katolika amerika prezidanto, kiu – bedaŭrinde – venis el la amerika Demokrata Partio. Sed li estus estinta ankoraŭ ankaŭ ordinara homo… ne nur la seksmania liberalulo. La liberalismo ĉiun infektas.
[2] Mikszáth [pron: Miksat], Kálmán [Kalomano] (1847-1910) mia la plej kara hungara aŭtoro, verkisto, majstra, brilega homo, edzo, partujulo kaj hungarulo – (parlamenta) deputito, unu el la plej signifoplenaj hungaraj verkistoj. Li naskiĝis en centra-hungaria departemento ’Nógrád’, en ’Szklabonya’, kio nun estas sub slovaka okupado (Sklabiná; de 1910 Mikszáthfalva). Ĉar ankoraŭ li kredas en la neestanta slovaka lojaleco – li kredis en la fabuloj, kaj en la honoro, kaj honesto. Li eraris – sed ni tamen amas lin, kaj legis, kaj legis, kaj leis kaj citas.
La hodiaŭ la plej granda instruato estas mia kara amiko, Ádám Pozsonyi, la nebulkavaliro de la normaleco.
[3] Roosevelt, Theodore (1858-1919) amerika neniu, prezidanto, li havas ununuran meriton – pri li oni nomas unu ludurseton en la lito. Kiel politikisto, li estis neniulo. Imperiistulo. Murdinto, mensogulo – do, forgesebla neniu.

02 december 2012

Post 23-a – Epokspirito

Mi rigardas paroladon de Bajnai en la televido ATV. Péter Juhász la fino de tiu alpretiĝas sin: ni kantu… (déjà-vu – ĉu Internacio? Sed ne!) la Himnon. En tio ĉi momento Olga Kálmán ennaĝas en la bildon, deprogramanonco kaj reklamo. Ne komento.

Jes ja, mi estas taŭga kompreni ie. Ankaŭ mi tre ne aŭdas himnon de alia nacio. Tioj ĉi kial farus? Al tioj ĉi estas pli bela la usona, eu-a, israela kaj tiu la kiel oni nomas? Internacio.

Konekse la 23-a de Oktobro kaj la hungara liberecbatalo – ĉar ĉi tio ne estis revolucio, kiel estus revolucio tiu, kiu la laŭ (socialista) revolucio en misan fluejon pelintajn procezojn devas en la originalan staton restarigi? – malmultan oni parolas pri la historia fakto. Intere la okcidento aĥis kaj oĥis, la Radio Libera Eŭropo ekscitis, la UN kunsidis, la soveta militistaro pafis la urbon, sole la „ekstremista” Franco volis palpeblan helpon doni. Sed la (demokrata, klerigita, humanista) Usono ĉi tion alie pensis. Hispanujo de generalo Franco militan helpon volis doni al nia patrujo. Franco aplikon de el volontiloh staranta militistaro planis – konkrete 100.000 homoj –, kaj jam tiun li ordonis, ke la instalaĵon kaj armilaron oni eksveturigu sur la madridan aerodomon. La amerika kondukado kontraŭe ne konsentis pri la agado.

Ankoraŭ io pri la en la ĝeneralkonato ankoraŭ ĉiam laŭ ekstremisto aperiĝanta ŝtatestro. Komunkonata estas, ke kardinalon Mindszenty-n por sia mortvolanta kontraŭulo opiniis Matiaso Rákosi (Rosenfeld). La plej volonte li estus ekzekutigis lin, atentige, ke ankaŭ por liaj adeptoj tio ĉi atendas. Sed tiu jam pli malmulte estas komunkonata, ke pro tio li preterpasis la ekzekuton, ĉar poste pri la intenco de Rákosi informiĝis generalo Franco, li sciigis kun Stalino: se oni elmondigis kardinalon Mindszenty-n, li ekzekutigos la ĉiujn hispanujan komunistojn.

Ĉi tion fakte ne estus forgesi kaj iam al iu baldaŭ decus danki, per unu naciakolora krono sur la lian tombon.

Gloro por la herooj, gloro por la falintaj hungaroj!

Pozsonyi, Ádám


El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2012. 44.


cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)

Ni protestas kontraŭ la insultego de la nia Patrujo!

Ni protestas kontraŭ travideble „pakita”, publika kaj kaŝa atako!

– Hungara ’Justitia’ Komiteto
(MJB, Magyar Justitia Bizottság)

ALVOKO!

(Al ĉiu nia bonsenta hungara Patriano! Al intelektularoj! Al sviencistoj! Al artistoj! Al sportistoj! Al la memkonscia, nian paseintecon, historiajn eminentulojn estimantaj, saĝajn, integraj pensantaj ŝtatano de la hungara nacio!)

Ĉi-voje ni penses Vin, ekparolu! Ne permesu, ke nian Patrujon senĉese oni nazigu, faŝistigu, misfamigu kaj per senbazaj kalumnioj akuzu. Hungarujo ĉiam estis akceptanta lando, ankaŭ en la sukcesaj kaj en la per pereo ŝarĝintaj tempoj. En siaj limoj ĉion ĝi faris por savo de ĝia ŝtatanoj, dum ankaŭ la tempo de la 2-a mondmilito. La historio estas la plej granda pruvaĵo pri tio. Kiuj nun nian publikan vivon agace, senpriresponde incite, leŭ vorto malice grumblas kontrau ni, nemalmultoj al Miklós Horthy kaj liaj kunlaborantoj, intere al pli maljuna József Antall dankus sian vivon. Ni estas sata pro la pridiskutadojn de la niaj naciaj sortodemandoj el egoisma intereso kaj profitavido, depost longa tempo la malhelpantaj elparolantuloj kaj la laŭ tiuj en erarigeco, malsaĝigeco restantaj – plimulte senpekecaj – iliaj subtenantoj…

Ni metu finon per kuna volo kaj decideco, pri la interbatadeco de la nian Patrujon senkaŭze atakantaj fremdkoruloj, ĝene pluan detruon de nia publikvivo. Braklige manon de ĉiuj, kiuj depost jardekoj, konscie distordas nian nacian paseon, malverojn da dekduo ŝutas sur nin, ke kun hontiĝo ili kompromitu Nin, Ni donigu tiajn leĝojn, ke kontraŭ tioj ĉi malnoblaj rimedoj apelaciantaj, de la senĉesa intrigado nefortimiĝantaj fortoj, efike estu konduti. Se devas per la forto de la leĝo. Per la grava monpuno, per ĉesiginta, poste konvene siaj kulpoj, per plenumenda malliberiĝo sankcie iun ajn. Sen escepto. Senrigarde al ĉio ĝisaj reelaj, aŭ artefaritaj iliaj merioj! Ajn ankaŭ la establo de ekzilo enkonduke.

Ne estas devige ĉi tie vivi. Al kiu ne plaĉas ĉi tio Patrujo, tiu deirus.

Ni ne multobligas la vorton pluen, ni petas ĉiun sin taksantan gravan veran Patrioton, protestu kun ni, kie nur trovas rimedon. Per nefermitaj leteroj, per siaj kuraĝaj elpaŝeco, tiel hejme, kiel eksterlande ire kaj vene. En familia, amika rondo, sur publikejoj, protekte konstruon de vera vivebla Patrujo!

Dio defendu Hungarujon!

Prot. d-ro Imre BOKOR prezidanto
Béla Cs. SZABÓ vicprezidanto
Lajos HIRIPI ano de prezidantaro
Attila LÉVAY ano de prezidantaro
Attila Árpád PÉTERI ano de prezidantaro
Prof. Kornél BAKAI
Gyula DETRE (Kanado)
Csaba KENESEY (Svisio)
Prof. Alfonz LENGYEL (Usono)

El la reto

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)
 

01 december 2012

Paradokso de la nia epoko - Dalai-lamao la 14-a

Pli garandaj domoj, pli malgrandaj familioj;
Pli multa mastrum-maŝino, pli malmulta tempo;
Pli multa kvalifiko, pli malmulta menso;
Pli multa kono; pli malmulta saĝo;
Pli multa fakspertulo, pli multa problemo.

Pli multa medicinaĵo, pli malmulta sano.

Ni iris sur la Lunon, kaj revenis,
Sed al la nova najbaro malfacile transvenas.
Pli multa komputmaŝino kun pli multa dateno,
Pli multan kopiaĵon faras ol iam,
Kaj ni pli kaj pli malmultan kontaktas.

Multa kvanto kaj malmulta kvalito,
Rapidmanĝaĵo kaj malrapida digesto.
Grandaj homoj kaj malgrandaj karakteroj,
Alta profito kaj malprofundaj interrilatoj.

Tia epoko,
Kiam estas multa en la fenestro,
Sed neniu en la ĉambro.


(Dalai-lamao la 14-a: Paradokso de la nia epoko)



cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

El hungarlingvo tradukis:
Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsidere Progresantoj
(HEKKP)