Jura specialekzameno de Tomás BOREC

La slovaka justicministro petis eldonon de László CSATÁRY[1] ekskapitano al Slovakio.

Tio estas tre enteresa, kia surĝa estis.

Sed antaŭe ni sentimentaliĝus pro tia jursentemo de „slovakaj sampatranoj”, rapide ni aldonu, ke post la dua mondmilito nur unusolan homon ili ekzekutis pro „militaj kulpoj”. Jozef TISO-n[2], la ĝian ŝtateston de ĝis sep jaroj estinta t.n. slovaka republiko.

Kaj kiel tiam ili ne klopodis pli precipe – kvankam juda loĝantaro de supralandaj urboj preskaŭ bloke „malaperis” – nun samkvante estas konsternanta ilia peto, ke nun – jen, kia energie – ili volas verecon doni.

Ĉar la esenca punkto de demando estas la „vereco” esprimo.

Ĉu Ĉer kiu estas la vereco? Ĉu kiu konas! Pri tio ni observu nur por la juro!

Ja same tiu estas vereco, ke silentus la ministro, li restus prudenta – vene jam ili juĝdonis malnovtempe dum 10 minutoj unu mortjuĝon (tiu en okazo de hungaro, kaj supoze slovakajn juĝistojn same ne estas tia konsternanta…), nun tiun ili postulas, ke laŭ ilia juĝabsurda juĝo oni eldonu al ili CSATÁRY-n – mem ĝi estas la firidaĉo.

Mi ne volus stari punkton en tio demando, ke ĉu László CSATÁRY estas kulpa aŭ ne. Same ĝi ne interesas min ke sinjoro CSATÁRY estas pli proksime al 100, kiel al la pensio. Pri la jura absurdeco de „nepreskriptiĝaj krimagoj” pli frue jam mi deklamis mian penson, nun nur pri unusola demando mi parolus: pri la jurisdikcio en la kriminala juro, per malgranda elrigardo por la internaciaj interrilatoj.

Ĉu nome pri tio nun ni parolas?

- Pri tio, ke kunlige kun onidira krimago de sendube hungara civitano unu fremda ŝtato volas procedi – kiu en anoncinta temppunkto same ne ekzistis.

Ĉu kial? Tial, ĉar la onidirajn krimagojn en Kaŝŝao (pardonu, al ili: en Košice) oni kulpis. Nu, ĉi tie estas la unua, kaj dua problemo.

Ĉu László CSATÁRY laŭ profesia etata membro de Hungara Reĝa Ĝendarmaro, procede en sia oficiala kvalito, laŭ hungara civitano, sur hungara teritorio pro onidire farintaj siaj agadoj starus estos antaŭ trubunalon de framda ŝtato?

Ĉar Kaŝŝao per internacia jura akto leĝe[3] realvenis en 1938 al Hungara Reĝlando. Do jura aparteneco de teritorio en anoncinta periodo ne estis diskutinta. Nek nur laŭ jura, sed nek historia vidpunkto.

La loĝantaro de teritorio – pri certaj provizoraj leĝaroj regulige – estis civitano de Hungara Reĝlando.

Do ne nur la insinuinto, ne nur la loko de faro, sed ankoraŭ same la onidiraj insultintoj aparternis al valido de hungara juro.

Ĉu pri kio ni parolas tiuokaze?

Pri la ankoraŭ ĉiam trovebla slava pozemo, pri konraŭhungara rasismo, laŭ tio en ĉiu la ilia volo devas prosperi, kaj kiu tiam tium postulis de hungaraj (?) aŭtoritatoj, ke la en Hungarujo cetere jam kondamnintajn, kontraŭ la Újvidék-aj[4] partizanoj en militistaj kondutoj hungarajn reĝajn militistoficirojn eldonu al mem pri Jogoslavio nomanta terorista ŝtatorganizaĵo. Kaj ili refoje daŭrigis kontraŭ ili la saman proceson, ili juĝis ilin por morto kaj per la imagebla plej bruta, al eŭropa ne similanta per ekzekuta metodo ili ekzekutis ilin.

Kaj, se cetere tiu la hodiaŭa Slovakio estas ĝia jurposteulo de laŭ Tiso-a Slovakio (kiun ŝtatformacion eble neniu neniam rekonis), tiam s-ro ministro Tomás BOREC eble pli none farus, se li hetus helpon de Simon Wiesenthal Centro[5] (se ankoraŭ li ne faris) kaj li komencus en elŝpuron de propraj militkrimuloj. Mi proponas – se ili trovus unu ne kondamnintan „en lito inter kusenoj” forpasintan „sangoslovakon”, ili elterigu liajn restaĵojn kaj ili ekzemplodonu laŭ tio.

Ĝise tian procedon ni ne vidos, eble ĝi estus laŭtempa, por sinjoro justicministro revivigi pri la aksiomoj de jurisdikcio – cetere en plena Eŭropo instruintan – siajn studojn.

Kaj nun, ke oni devis eldoni internacian kaptiĝan ordonon kontraŭ s-ro ekskapitano CSATÁRY, koncerne en komunista erao, en koncepta proceso alportinta juĝo – pri tio jam ni ne parolu, ja tiu estus primokado de la juro kaj la justico.

Per Spegulo

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Skribis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj

[1] CSATÁRY, László - prononcu: „Ĉatári Laslo” – n: 1915
[2] Jozef TISO - poŝodiktatoro de Slovakio, ŝtatestro de la germana marioneta ŝtato (1887-1947) – originala lia nomo estis TISZA, József – oni ekzekutis lin

[3] 1-a Viena Decido – fonde de pakto de la Munkena Interkonsento – kun Grand-Britio, Francio, Germanio kaj Italio. Grand-Britio kaj Francio, pro „senintereseco” pli malfrue ne partoprenis en la decido
[5] Újvidék - hungara urbo sur Sud-Regiono de Hungarujo, nun sub seba okupado (ĝia nuna serba nomo estas spegultraduko de originala hungara nomo: Novisad)
[5] Internacia porvivaĵa brulofera organizaĵo

Libereco – laŭ frato Csaba Böjte

Miaj superuloj sur ’Déva’-n min delegis, en senfinan ruinan, alŝtatigintan klostron, malplena kaso, diaspora vivo. Samtage antaŭ meso venis kara damo, li alporti unu ciganan knabineton, ke en stacio ŝi trovis ŝin, kaj ke mi akceptu ŝin… La infano ne havas paperojn, mi neniun konis pri ŝi. Mi ne kuraĝis akcepti, mi sendis ŝin, sed ili sidiĝis en la preĝejon, kaj mi komencis la sanktan meson. Mi legis la Evangelion, kaj ekparolis la Sinjoro: „Kiu akceptos same unu el la plej malgrandoj, tiu akceptas min.”[*] Koncizaj unusencaj vortoj…! Dum tio meso mi ne predikis, mi sentis, ke la Sinjoro ne vortojn, sed decidon atendas pir mi, ree mi alvenis al akvodividejo. Mi rigardis la etan harvostan infanon, kaj kun granda-granda humileco en konscio de mia malgraneco ĉe la altari mi jesdiris pri ŝi. Mi memoras, post la meso, bano, serĉo de vesto, kaj jam tie ni sidis en refektorio de paroĥestrejo, en koridodo de klostro. Mi sidis ĉe la tablo, kontraŭ mi ekzistas la maska Dio. Mi sentis senfinan pezon de mia decido, kiu determinis mian vivon, sed tamen en por amo senfina libereco forfaladis miaj larmeroj…

frato Csaba

Noto de tradukisto:
[*] Kiu akceptos unu el tiaj infanoj en mia nomo, tiu akceptas min; kaj kiu akceptas min, tiu akceptas ne min, sed Tiun, kiu sendis min. (Mar;9:37)

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

El paĝo de Sankta Francisko Fondaĵo de Déva urbo, 7-a punkto

Troige formulade

Same la instituciosistemon ne estas facila transformi, sed la sian pensadon de homoj, sian mondbildon influi estas pli multe malfacila, laŭ vicoj de generacioj estas tradaŭriĝanta tasko. La plimulto de hodiaŭaj hungaroj en la kádára [1] socialismo plenkreskis, kaj la signifopleno de junuloj same post 1990 nur tion ĉi valormondon ekkoneblis. Kaŭzo de tio ĉi estas tre simpla: la plimolto de pedagogoj ankaŭ la maldekstra-liberalan mondklarigon lernis, eĉ en la supera edukado kaj en la sciencaj institutoj same hodiaŭ tio ĉi opiniosistemo kalkuliĝas kiel moderna, progresa, maksimume ili malmulte ili loziĝis tezojn de la marksismo-leninismo. Troige: Georgo LUKÁCS [2] estis granda hom, Otokaro PROHÁSZKA [3] estis malbonintenca „antaŭnazio”. Humanistikajn fakojn malofte eniĝus estis la al reganta ideologio ne simpatianta junulo, en „realistikaj” fakoj estis iel pli facila la situo, ĉat la scio kaj la laborprodukto sur tiaj vojoj pli malmulte estis senmankigebla per entuziasma maldekstreco (kvankam estis sifiĉege ekzemplo same pri tiu). Faka de lrekompletigo de la filozofio, socilogio, politologio, la ekonomiko, la beletristiko senkonsider de kelkaj maloftaj esceptoj same hodiaŭ dependas de malnova gvardio, kaj gracie dire ne estas bona kapricaĵo pri Albert WASS [4] aŭ pri József NYÍRŐ [5] skribi faklaboraĵon anstataŭ KERTÉSZ, NÁDAS aŭ ESTERHÁZY, [6] escepte ja, se ili demonstras pri pli fruoj, kiel ili estas faŝistaj kaj pseŭdartemaj, Tiu socialista ariergarda batalo estas home komprene, ja pri bonfarita povostrukturoj, pri prestiĝo, pri ekzisado temas, kaj estas pli malkomplika pri tio plendi, ke oni persekutis ilin, kiel konfesi, ke „ili ne displaktis ĉiun eron de vero”, se tiel ni diru pri la glora konsilantara respubliko aŭ pri 1956. Ili menciadas nacian, kristanan kurson, kvankam nur pregresas reĝustigo de la grandaj mensogoj, esnas nenia ’Kulturkampf’ [7], nur purigo de herbaĉoj. Kvankam pri tio ne devas miri, ke la plimulto de junuloj jam ne estas kliento por maldektra-liberalaj ideologioj – la sencaj junuloj deziras por plena vero, ĉar la vero vin liberigos.[8} Kaj nur la vero nin liberigos.

SZENTMIHÁLYI SZABÓ, Péter [9]

El „Magyar Hírlap” tagĵurnalo – 24-an Jul. 2012.

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto:
[1] János KÁDÁR - hungara komunista murdinta estro de 1956 ĝis 1988 - nomdonanto de politika sistemo
[2] György LUKÁCS - mezkvalita komunista filozofo kaj militkrimulo, amasomurdinto je 1919
[3] Ottokár PROHÁSZKA - seme hodiaŭe granda efekta hungara episkopo de 'Székesfehérvár' - publicisto, pripensadulo, kristana filozofo, filantropo, fundinto de hungara kristana-sociala, kristandemokrata ideo (1858 - 1927)
[4] Albert WASS - grandega hungara verkisto kaj poeto kun hungara engaĝiteco (1908 - 1998)
[5] József NYIRŐ - grandega hungara verkisto, kaj poeto kun hungara engaĝiteco (1889 - 1953)
[6] Liberalaj nesignifoplenaj ne-nomaj verkistoj - alude listige. 

[7] kulturobatalo - laŭkutima kalumniado de maldekstra flanko en hodiaŭa Hungarujo per nazia trasoneco

[8] Citaĵo el Sankta Skribo - Joh;8:32 - Kaj vi scios la veron, kaj la vero vin liberigos.

[9] Péter SZENTMIHÁLYI SZABÓ (n. 1945) samtempula hungara nacia konservema katolika aŭtoro, poeto, arttradukisto, publicisto; verkisto de historiaj kaj scienca-fanataziaj artefaktoj

Eble poste iam sirenon mi tatuigos sur mian bruston

Sankta Francisko Fondaĵo de Déva urbo

Dum la ĝia unua mateno de somera vakacio oni sonoris sur la pordo, unu da nia knabino revenis en la Hejmon. Per ĝojo ŝi saltas en mian kolon kaj ŝi demandis: „Ĉu kiam ni iros en la tendaron?” La knabineto post unu longa lernjaro tre sopiris hejmeniri al siajn gepatrojn.
Ni kondukis hejmen de Déva sur 200 km estantam ŝian hejmon, sed post kelkaj tagoj ŝi revenis, ĉar – mi telefonis! „Ŝi venu, ĉar ni iras en tendaron.” Ĉu kiel mi diru, ke tio ne estas vero, ke ne estas nenia tendaro, nur vi ne devas hejme, kaj reale per bonvola mensogo ili enpoŝtiĝis vin reen?

Tiel mun ni estas tie ĉi sur la bordo de ’Csónakos’[*], ni „tendumas”, ke ŝi ne trompiĝu – ĉu kiu scias kiamfoje – la infanto. Mi sidas sur la bordo de akvo kaj mi rigardas mian trupon. Bolas la akvo, mi senĉese nombras la kapojn. Ĉiuj trove.

Semtempe ili venas apud min, ili kaŝas min, ili fabas. Unu el nia kvaraklasa knabino  petas min, ke mi tatuigu belan sirenon sur mian bruston. „Ĉu kial?” – mi demandas. „Ĉar same mia patro havis unu tia.” – Kaj ekiras babileta malgranda rivereto. – „La mia patreto estis eminenta patro. Estas verto, ke li multon drinkis, kaj unufoje, kiam per skurĝo li batis min, li elbatis mian unuan okulojn. Le ne volis. Poste patreto same ploris, en lia malĝojo li tre ebriiĝis. Patrineto, kiam mi estis du jara, tiam ŝi mortis. Ŝi estis suicida, ĉar ŝi fiviriniĝas multan. Kaj patreto same ŝin batis. Sed mi ne estos fivirino.”

Mi silentas, al mem mi premas ĉi tion belan knabineton. Ŝi nur parolas. Ŝi rakontas, ke kiom malgonaj homoj ekzistas, kaj ke la patreton tiaj multoj ĉikanis, ĝis kiam pro veto li eltrinkis da du litrojn vodkojn. „Mia patreto estis tia ordema, ke ĝis lasta guto li eltrinkis, ĉar la homo, kiun promesas, tiun devas fari, ĉu ne?” Patreto multojn vomis kaj li mortis.

Ni silentas. Akvo de la lago apatie sulketiĝas. Tre multaj frazo ekzistas en nia vivom kiun ne kapablas fini. Tien venas same alia knabineto. Ŝia akva, bela bruna haŭto brilas en la sunlumo. Ŝi estas tri jare ĉe ni, ŝi estas dua lernanto de la klaso. Ni interparolas. Ŝi rakonta, ĉu ke kia estis kiam ĉe stacio de urbego ŝi pralmozis. Tre malofte ŝi parolas pir tio. Nun tiel ŝi parolas, kiel alio pri la somerumado. „Estis same tia onklo, kiu kompletan krescenton donis unufoje, Sed tre devis gardi pro policistoj, ofte ili venis kun hundoj, kaj iam mian kunulon same mordis la hundoj. Estis unu granda rubkesto, tien ni kaŝiĝis.” Kaj ŝi diras, kaj ŝi diras.

Tiel mi vidas, ke la akvo, la ludo ne nur la fizikan malpuraĵon desolvas, lavas, kaj mi esperas ĝi veturigis malproksimen. Poste kuntreniĝas tien du fratoj, la trian ili finis. Vertiga energio ŝiras tiojn ĉi knabojn. En siaj elanoj ĉiujn dekuntreniĝas pri iliaj piedoj. Ili ne estas malbonaj, sed laŭ dek minutoj ekplora, ŝrikas iu apud ili. Kiel la fulmoŝirmilo la fulmon, tiel ili altiras la ’komplikaĵon’. Mi deadmonas sur ilin, kaj kiel du hodiaŭ naskiĝintaj ŝafido ili alĝiras apud min. Se jam ne eble kuregadi, do min ili ekas torturi per iliaj ĉirkaŭbrakadoj. Certe ja ni interparolas, kaj certe ja ke temas pri la patrineto, ĉe tiu pli mirinda patrino ne ekzistas, sed kiu estas tre okupita.

Multfoje mi admiras potencon de Dio, Kiu por tia forta povas fari por siaj gepatroj sentintan amon de infantoj. Ĉar nur tiun mi vidas, ke je unuan sanktan komunion de infanoj ĝis 18 kilometroj loĝanta patrineto, kun tiuj ŝiaj la lakigintaj ungoj kaj kun same la koron de sanktulon ekpulsigantaj ŝiaj instalaĵoj, ŝi ne povis alveni, sed oni estis pridiskute, kaj same ŝi promesis. Pro peto de knabo je kejkaj minutoj pli malfrue ni komencis la meson. Sed ŝi nek alvenis sur jarfinan roliĝon, kaj nek ekde ŝi venis direkte al ni. Mi ĉirkaŭbrakas la knabojn kaj mi konfesas, ke la patrineto estas fakte tre bela, nur tiu estas la malbono, ke ŝi ne havas tempon. Kaj ke mi finfarigu de la memkarniĝado, mi sedas libere tion ĉi du ferocajn altvalorĉevalojn.

Ni tendumas! Faraĵo de Dio: la akvo de lago, la pejzaĝo, la infanoj, kaj ĉiu estas tia mirinada. Senfine estas bone ĉiu, tiel kiel ĝi estas! Multfoje mi ne komprenas, ke po unu ŝultro de fragila infano kiel povas tiom ĉi tragedion portadi. Sed tiel oni ŝajnas, ke tio ĉi same ne estas grava. Tioj ĉi infanojn, la vundojn mi ne devas analizi, sed per amo oni devas ĉirkaŭbraki kaj portadi. Fari ĉiun, ke jam inter miaj brakoj ili kuntreniĝis, laŭ volo de Dio formiĝu iliaj pluaj vivoj.

Unu pilko trafis al mi, kaj preskaŭ mi ne rimarkas, mi estas tie en la akvo de lago 'Csónakos'. Ni ludas, mi estas la ’kateto’, kaj bolas de frapado de multaj infanoj la akvo. Mi scias, ke ne devas solvi la problemojn, sed ridegi, kaj trafi tiun manplatan bluan ĉielon inter brakoj de infanoj, por ke ne mi estu ree la ’kateto’. Ni ludas, iom estas larmaj miaj okuloj, sed tie en la akvo de lago tiel ankaŭ ne ĝi vidigas. Finefike same Jesuo ne tiun petis, ke ni ekkomprenu tion ĉi mirindan belan mondon, sed tiun, ke ni amu, ni iĝu por santulo tie, kie ĝi estas la plej granda bezono por ni. Malfacila estas ellerni kunvivi kun la agrostemo. Mi ĵetas la pilkon, kaj jes ja, ke ia dia forto ree inter brakojn de infanoj direktas tiun. Ĉiuj ridegas, mi fiaskis, mi malsupre restis, denove mi estas la 'kateto’. Tiel plaĉas, ke nun neniu alia ne estas grava, kaj tio estas bone tiel. En la teologejo, dum la novictempo neniam mi pensus estis, ke tioj ĉi favaj infanoj tiel reorganizos la mian vivon.

Ĉu eble baldaŭ unufoje ankoraŭ same sirenon mi tatuigos sur mian bruston?

BÖJTE, Csaba
(1997)

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Noto de tradukisto:
[*] 'Csónakos' – hungare: boata aŭ kanotisto

Naŭ junglandarboj

Maljuna onjo staras en la printempa frostvetero sur rando de vojo, ŝi havas sur ŝia kapo kalikotan tukon, en ŝiaj manoj estas pli malgranda sako kaj mole ŝi mansignadas. Mi ekstaras, mi ricevas la onjon, kaj ni ekas interparoli.

Baldaŭ oni malkaŝiĝas, ke kornon de juglando ŝi veturigas bazaron de Szentgyörgy [1]. Sen demando ŝi komencas rakonti.

– En mia infanaĝo kun mia avĉjo ni plantis dek juglandarbojn, ni akvumis el la proksima rivereto. Unu eĉ je tio jaro sekiĝis, sed la alioj haviĝis siajn radikojn. La jaroj pasis, poste la vivo fortrenis min de hejmo. Mia avĉjo je trista somera tago mortis, mi venis hejmen por entombigo, en la ombro de bele plenkreskintaj nuksarboj ili katafalkis lin. Dun la plena ceremonio mute mi staris en la ombro de gracilaj arboj…

– Pasis la jaroj! Mi estis pensiulo! Mi restis sole kaj mi hejmlokiĝis mian naskovilaĝon. La miaj penciomonoj estas tiaj malmultetaj, jen tiel aŭtune mi kolektas la noksojn kaj vintre mi pistas. En kilaj, duonaj kilaj paketoj tre baldau mi kapablas vendi, pluen du horoj eĉ neniam mi staris ekstere sur la bazaro. Se vi kredas, se vi ne, tio ĉi naŭ nuskarboj trahelpis mind sur la vintro! Same ĉi-jare, ne nur brullignojn mi povis aĉeti el la nuksokorno, sed ankoraŭ same unu porkideton. Kaj nun, se tion ĉi same restaĵon sukcesos vendi, mi volus preni dek malgrandajn arbidojn. Vi scias, mi havas unu amindan nepon, baldaŭ li hejmvenos, ni estos enradikigi la arbetojn kaj se same li maljuniĝos, inter rompo de nuksoj certe li recitos por mi po unu preĝojn…

La aŭto iras en la printempa sunbrilo… La onjo eksilentis, same mi silentas, mute mi ŝoforas.

Baldaŭ ĉe la bazaro mi bremsis kaj ekstaris. La mia pasaĝero per siaj tremaj manoj unu duonan kilan seketan nuksokernon glitigas sur la sidilion. Mi protestis, sed kun milda rideto nur tion ŝi diris: Nur vi forprenu, la Bona Dio donis same al mi la mian karan avon, kiu la junglandarbojn plantis…

Senvorte rapidon mi metas la aŭton, mi ŝoforas, sed per duonokuloj la nuksokernon mi rigardas: respondon de la malkomplika sikulino por la ekonomia krizo.

Mi alprenis en miajn manojn la bele kunligintan malgrandan paketon, mi malligis kaj komencas krakmaĉi la bongustan nuksokernon, la frukton de la tra dekadoj transfleksiĝanta laboro; la delikatan, sanan respondon pri la monaj zorgoj de avino.

Ireblanta vojo… Mi iras, same mi aĉetas dek arbidojn!

Kun amo:

fratulo Csaba  [2]

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto:

[1] Szentgyörgy - Sepsiszentgyörgy – hungara urbo en Transilvanio (Erdejo) kun 61 mil loĝantoj (hodiaŭ sub rumana okupado; rum: Sfântu Gheorghe; ger: Gergen)

[2] BÖJTE, Csaba [pron: Boejte Ĉaba] (n.1959) la plej malgranda frato de Jesuo, hungara franciskano en Transilvanio (Erdejo), fondinto de orfejo en Déva urbo, eminenta homo kaj filantropo

Kapon starige - Epokspirito

8-a Decembro 1864. Al la lia „Con quanta cura” komenca encikliko allige papo Pio la 9-a eldonas la „Silabaĵo”-n, la „Liston de modernaj eraroj”, en kiu per eklezia anatemo li plagas la raciismon, la socialismon, la liberalismon kaj la tutan modernan civilizon, li kondamnas la principon de disigon de ŝtao kaj eklezio, por senracieco li kvalifikas la liberecon de konscienco kaj por „terura misinstruo” la parolliberecon. Glorema momento! Lasta ekflagro de la moralo kaj sana pensado.

Hodiaŭ jam tie ni daŭras, ke la per Svisia Popolpartio subteninta, la malpermeson de minareto-konstruo en konstitocion sekvestri dezirantan referendumon ne nur la maldekstraj kaj liberalaj fortoj klopodis borigi, sed same estroj de la ĉiuj kristanaj konfecioj. En Hungarujo kvankam laŭ la gvidantoj de eklezioj „ne estas esenca sonorigi je 4-a Junio”, ĉar ĝi ne estas eklezia evento. Je 4-a Junio 1920[1] en la tereno de la kompleta Karpat-baseno muĝis la sonoriloj. Je 1947 kvankam Mindszenty[2] – tiam ankoraŭ – dukoprimaco plejsanktaĵon por adorado kaj sonorigon ordonis en lia cirkulaĵo. Jes, tiam ankoraŭ ni ne trapasis la 68-an infekton, kiu fine verton staris la mondon. Kaj verte stare estas malfacila realan figuron ricevi pri la mondo. Jam tiu same estas supron de kapon stainta vidpunkto, kiam oni klarigas entuzisme, ke kiujn da partoj de la historia Hungarujo oni disligis, kie estis etna plimulto de hungaroj.

Morala bazo de aparteneco de tereno ne pri nombroj de peco dependas. Se la najbaro travenas kafumi kun sia familio, kiam oni ne dirus tion post konsumo de kafo, ke hop de tio duono de la loĝejo estas nia, ĉar „ni estas plimulte” ene, ol la propriatulo. La alia tute verton starinta argumento estas la tempo. Kiu tiun emfazas, ke ĉar 1920 estis malnovtempe, ni devus forgesi Trianonon, ni devus rezigni, ne devus pri tio okupiĝi, estas tiajna, kiel je 17-a jarcento tion oni dirus: „Buda[3] jam 100 jare falis, oni ne devus okupiĝi pri tio. Bona estas tiel en la manojn de turkoj.[4]”

La tian kanajlon nature – ĉar la mondo ankoraŭ ne estis stare verton – tuj oni sabre buĉus lin, kaj lia kapo estus surfiksi supron de fortikaĵo fortomige.

POZSONYI, Ádám

El „Demokrata” semajnoĵurnalo – 2012. 24. 

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)

Notoj de tradukisto:
[1] Trianono – kastelo en Pariza – tie ili subskribis la pasdiktaton, kiu mutilis la miljaran Hungara Reĝlandon
[2] Mindszenty, József (Jozefo) – 1892-1975 – martira hungara kardinalo, dukprimaco, ĉefepiskopo de Esztergom, kiun la komunistoj torturis, kaj en prekoncepinta proceso kondamnis. En ekzilio li mortis. Lia beatiganta proceso daŭras en Romo.
[3] Buda – antikva ĉefurbo, kaj reĝa establejo, sur la bordo de okcidenta flanko de Danubo rivero (Duna). Je 1873 ĝi unuiĝis kun urbo Peŝto (Pest) kaj urbo Antikva Buda (Óbuda); laŭ Budapeŝto (Budapest) nome.
[4] Urbon kaj fortikaĵon ’Buda’ la otomana-turkoj je 1541 okupis, kaj nur je 1686 ĝi liberiĝis. En Hungarujo ĝis 150 jaroj reĝis la otomana-turkaj konkerantoj.

Ordo de la Ora Lanfloko

Grafo Francisko Széchényi de Ŝarvar kaj Felŝővidék
en ornato de Ordo

La kavalirordon Filipo la Bona (la 3-a) duko de Burgonjo kaj grafo de Flandrio fondis 10-a januaro 1429. en Bruĝo, je okazo de geedziĝo kun lia tria edzino, Isebela de Avis filino de la reĝo de Portugalio Johano la 1-a; por honoro de Savinto, Virulino Maria, kaj Sankta Andreo, por aŭspicio de kristana kredo kaj eklezio, pro kreskigo de virto kaj bonmoraloj.

La ordon Eŭgeno la 4-a en 1433 kaj Leono la 10-a papoj en 1517 fortikigis. Ĉe la alpreno de komenco estis ĉefkondiĉoj: elita nobeleco kaj eminentaj servoj.

En la unua du jarcentoj tion unuan klasan ordon nur princajn personojn kaj al la plej alta nobelaro ili donacis.

La Ordo-Kanonikaro, kiu staras el la ĉiaj kavaliroj, en komenco jare, poste en ĉia tria jaro, pli malfrue nur pro kunvoko de Grandmajstro de la Ordo kunsidis, kiam ĝiajn novajn membrojn laŭ generala voĉplimulto ili elektis.
La Grandmajstroj la burgunjaj dokuj, kaj poste la hispanaj reĝoj estis. En 1559 ili daŭris la lastan Kanonikaron. Filipo la 2-a permeson rivedis de Gregorio la 13-a papo, ke kavalirojn de ordo mem nomumus, ĝis tio tempo la nombos de kavaliroj, kiu ĉe la fondaĵo 25, post 3 jaroj 31, poste en 1516 sub Karlo la 5-a 51 estis, ne estis determine. Daŭrige geedzeco de Maria Burgunja kun Maksimiliano aŭstra ĉefduko (1477) la grandmajstra digno de Ordo flugis Dinastion Habsburgon, kaj kiam hispania devenlinio de Domo Habsburga formortis, Karlo 6-a kaj Filipo 5-a ĉiuj al mem postulis ekskluzivan juron de nomumo de ordomembroj.

Laŭ liginta interkonsento en la 1725-a viena paco ambaŭ monarĥo praktikus de juron de nomumo, sed la aŭstra ordodomo neniam rekonis hispanian branon de Oro kaj la tie okazintajn nomumojn.
En Aŭstrio dukaj personoj, ĉefnobeloj formas membroj de Ordo, kaj ĉiuj estas katolikuloj, inter membroj de hispania ordo kie ĉe alpreno 7.500 frankoj estas pagendaj okaze multaj burĝoj, 11 protestantoj kaj same 2 mahometanoj.

La insigno de ordo: ora lanfloko, kiu sur blua-klozoneo, sur flamojn ŝutanta fajrostono pendas, super tio en Aŭstrio sur ora rubando drakomurdanta viro kaj sur meandraj finoj de rubando, sur blua-klozonea fono staras tio devizo:

„PRETIUM LABORUM NON VILE [NON ALIUD]”.

(Valoro de laboro ne estas bagatela [ne alia])

Tion insignon festotage sur ora ĉeno el fajron ŝutantan fajrostonoj kaj el ŝtaloj komponinta, sisteme sur ruĝa rubando ili surhavas.
La vesto de ordo en Aŭstrio estas skarlatina veluro, kun blanka tafto subŝtofinta longa mantelo, supere eksistas purpura kolora, kun blanka silko subŝtofinta mantelo, ĝiaj borderaĵoj de tio montras motivojn de fajrostono kaj ŝtelo sur ĝiaj randoj sur blanka silka borderaĵo multe ripete: „je lay empris” moto estas kudre, purpuraruĝa kun oro brodinta velura felkapingo, ruĝaj ŝuoj kaj ŝtrumpoj.
Tualetaĵo de la hispanaj ordomembroj estas simila, sed ili ne havas mantelon.

Laŭpersona ordeno de cezaro kaj reĝo Francisko-Jozefo la 1-a
elkriata prezo: 42.000 CHF (proks. 44.619 USD)
dato: 23-a Majo 2012.

Feston de la Ordo de la Ora Lanfloko en Vieno je tago de Sankta Andeo aŭ je sekvonta dimanĉo oni sidis.

(Laŭ la hungara, antikva Grandleksikono de ’Pallas’)

cxar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon cxe okulo; nun mi konas lauxparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaux mi estas konita.

Sintezis kaj tradukis:

Hungaruja Esperantista Komploto
de la Konsiderej Progresantoj

(HEKKP)